ต้นชุมแสง ต้นไม้ที่สง่างามและดูลึกลับ

ข้อมูลทั่วไป

วงศ์หรือสายพันธุ์ของต้นชุมแสง : XATHOP-HLLA CEAE

ชื่ออื่นๆหรือชื่อสามัญ : ไก๊, แตงชั่ง,  ไกร, จะเคียนเผือก, ตะเคียนเผือก, ชุมแสงดง, ชุมแสงแดง, หมากดุก, โอบ, พิกุลป่า เป็นต้น

ความเชื่อเกี่ยวกับต้นไม้

ชาวไทยในสมัยโบราณเชื่อกันว่าต้นชุมแสงส่วนที่เป็นรากใบและเปลือกของลำต้นนั้น เมื่อนำมาแก่นของต้นไม้สะแกแสง เนื้อไม้ของต้นสะแบง และเนื้อไม้ของต้นสังวาลพระอินทร์ในปริมาณที่เท่าๆกัน จากนั้นนำส่วนผสมของไม้ทั้งหมดมาใส่ลงในตุ่มหรือโอ่งขนาดเล็กที่มีน้ำเกือบเต็ม แล้วแช่ไว้จนกว่าเนื้อของตัวยาออกมาผสมรวมกับน้ำ ซึ่งสิ่งที่ได้มานั้นให้นำมาตักอาบในช่วงเวลาเช้าและเย็น เพื่อแก้โรคผื่นคันและโรคพุพองได้ดีมากๆ ซึ่งส่วนของต้นชุมแสงต้องมีอยู่ในส่วนผสมสูตรนี้เท่านั้น ทำให้คนเชื่อว่าต้นชุมแสงเป็นไม้สิริมงคล ซึ่งต้นชุมแสงถูกค้นพบและกระจายพันธุ์ที่ประเทศบังกลาเทศ พม่า ไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม มาเลเซีย และอินโดนีเซีย

ส่วนประกอบของต้นไม้

ลำต้นชุมแสง

เป็นต้นไม้สิริมงคลที่เป็นประเภทไม้ยืนต้น จัดอยู่ในต้นไม้ขนาดกลางจนถึงใหญ่ สามาถมีอายุอยู่ได้หลายปี เปลือกไม้ของลำต้นจะมีสีน้ำตาลอ่อน ต้นชุมแสงมีความสูงโดยประมาณ 5-10 เมตร เป็นต้นไม้ใหญ่ที่สามารถแตกกิ่งก้านสาขาได้มากมาย และสิ่งพิเศษของต้นชุมแสง คือ เป็นต้นไม้ที่งุ้มปลายลงมาตามแรงโน้มถ่วงของโลก

ใบชุมแสง

เป็นใบประเภทใบเดี่ยว มีลักษณะที่เรียวรียาว ใบจะขึ้นสลับใบกันไปเรื่อยๆ ขอบไม่เรียบ ใบมีความยาวประมาณ 8-12 เซนติเมตร และมีความกว้างประมาณ 2-4 เซนติเมตร บริเวณด้านบนของใบไม้หรือหน้าใบจะมีลักษณะเรียบ มันวาว ใบของต้นชุมแสงจะมีสีเขียวอ่อนจนถึงสีเหลืองอ่อน และไม่เป็นต้นไม้ที่ไม่ผลัดใบทิ้ง

ดอกชุมแสง

ต้นชุมแสงจะออกดอกเป็นช่อ ดอกจะออกตามซอกใบกระจุกกันเต็ม ดอกมีขนาดของเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1-2 เซนติเมตร ดอกย่อยจะมีขนาดที่เล็ก ซึ่งมีสีขาวค่อนไปทางสีเขียว มีกลีบดอกจำนวน 5 ดอก ดอกของต้นชุมแสงจะออกประมาณเดือนมีนาคมจนถึงเดือนเมษายน

ผลของชุมแสง

ผลของต้นชุมแสงจะเป็นผลแบบผลเดี่ยว มีสีเขียวหม่นๆ มีขนาดประมาณ 2-3 เซนติเมตร เปลือกจะหนามาก ภายในเมล็ดเดียว ผลของต้นชุมแสงจะออกในประมาณเดือนพฤษภาคมจนถึงเดือนมิถุนายน

วิธีการปลูก

ต้นชุมแสงขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ดเท่านั้น ซึ่งวิธีการปลูก ให้ทำการปลูกในบริเวณที่ห่างจากที่อยู่อาศัยพอสมควร เนื่องจากรากของต้นชุมแสงจะชอนไชในอนาคต ซึ่งเป็นสาเหตุของการทำให้ที่อยู่อาศัยแตกร้าวหรือพังได้ ให้ขุดหลุมประมาณ 10x10x10 เซนติเมตร จากนั้นให้ใส่เมล็ดลงไป 2-3 เมล็ด แล้วทำการหลบหลุมให้มิดชิด เพื่อรอการเจริญเติบโต สามารถเก็บผลผลิตได้ในเดือนมกราคมจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ นิยมเก็บส่วนของยอดผัก เนื่องจากนำมารับประทานได้

วิธีการดูแล

แสง

ต้องการแสงที่ปานกลางจนถึงมาก จึงนิยมปลูกกลางแจ้ง

น้ำ

ควรรดน้ำวันละ 6-8 ครั้ง

ดิน

ชอบดินที่มีความชื้นสูง เนื่องจากเมล็ดมักจะไหลไปตามน้ำแล้วไปเจริญเติบโตใกล้ริมน้ำ

ปุ๋ย

นิยมใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก

ประโยชน์หรือสรรพคุณ:

• นำเมล็ดมาต้มเพื่อคั้นน้ำมันออกมาใช้ในการปรุงอาหารสำหรับการทอด ปรุงรส
• นำส่วนของใบของต้นชุมแสง นำมากลั่นเพื่อใช้รสขมเป็นการดื่มแทนเบียร์หรือแปรรูปให้เป็นเบียร์และเครื่องดื่มแอลกอฮออล์
• นำส่วนของราก เปลือกของลำต้นชุมแสงมาเป็นหนึ่งในส่วนผสมของการทำยารักษาโรคพรายเลือดลมสตรี
• นำส่วนของรากและเปลือกมาทำน้ำอาบ แล้วนำมาอาบน้ำเช้าเย็น แก้โรคพุพองตามผิวหนัง
• ด้วยความสวยงามและสง่างามของต้นชุมแสง ทำให้เป็นต้นไม้ที่อยู่ในประเภทของไม้ประดับ ไว้สำหรับจัดในสวนภายในบ้าน ที่อยู่อาศัย หรือสถานที่ที่ต้องการ ซึ่งช่วยทำให้สถานที่ดูสวยมากยิ่งขึ้น อีกทั้งเป็นต้นไม้ที่ไม่ผลัดใบ ทำให้เหมาะมากับการปลูกไว้บริเวณใกล้สถานที่ต่างๆ เพราะดูแลได้ง่ายมาก
• สิ่งที่น่าทึ่งของต้นชุมแสงคือ ผลของต้นชุมแสงสามารถนำมาทำเป็นลูกธนูได้
• ส่วนของเมล็ดจะมีน้ำมันอยู่ภายใน นิยมนำมาทำเทียนและสบู่ ช่วยทำให้หอม
• นำลำต้นของต้นชุมแสงมักนิยมนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการทำวัสดุในการทำหลังคาของวัด หรือโบสถ์ คาน ขื่อ และแป

ราคาต่อต้นโดยประมาณ

เนื่องจากต้นชุมแสงเป็นต้นไม้ที่หายาก มีผู้คนปลูกจำนวนน้อย ทำให้ผู้ที่เพาะปลูกต้นชุมแสงเพื่อใช้สำหรับจำหน่ายสามารถยอกราคาที่ค่อนข้างสูง ในปัจจุบันต้นชุมแสงขนาด 23 นิ้ว จำหน่ายอยู่ที่ราคา 30,000-35,000 บาท หรือต้นชุมแสงขนาด 43 นิ้ว จำหน่ายอยู่ที่ราคา 130,000 บาท รวมไปถึงต้นชุมแสงที่มีขนาดเล็กประมาณ 5-6 นิ้ว ก็มีราคาที่สูงถึง 15,000-20,000 บาทเลยทีเดียว เป็นต้น หรือสามารถซื้อเมล็ดพันธุ์ เพื่อไปปลูกเองด้วยราคา 300-500 บาท จำนวน 50 เมล็ดก็ได้ ด้วยราคาที่สูงเนื่องจากเป็นพันธุ์ไม่ประดับที่หายาก อีกทั้งยังมีความสวยงามของกิ่งก้านสาขาที่แตกออกจากลำต้นหลักของต้นชุมแสง ที่ดูแข็งแรง พร้อมความสง่างามที่ดูน่าค้นหาอย่างมาก

แหล่งอ้างอิง

: http://www.qsbg.org/Database/plantdb/mdp/medicinal-specimen.asp?id=342