ความเชื่อเกี่ยวกับต้นไม้
ต้นหลุมพอนอกจากจะเป็นต้นที่ใช้ในการให้ร่มเงาแล้ว ยังมีความเชื่อว่าถ้าบ้านหรือสถานที่ใด ได้ปลูกไว้ภายในบริเวณแล้วนั้น ช่วยดึงดูดเงินทอง ให้ไหลเข้าหาเจ้าของบ้านและผู้ร่วมอาศัยอีกด้วย อีกทั้งยังช่วยเพิ่มบารมีให้กับเจ้าของ ยิ่งถ้าปลูกไว้เพื่อทำราคาในการค้าขายจะยิ่งรวยมากขึ้น เนื่องจากสามารถขายได้ทั้งต้นไม้ หรือที่สามารถแปรรูปไม้หลุมพอได้อีก
ควรปลูกบริเวณใดของบ้าน
ต้นหลุมพอ เป็นต้นไม้ที่มักจะขึ้นอยู่ในป่าดงดิบชื้นตามที่ราบทางภาคใต้และตะวันออกเฉียงใต้ ที่สูงจากระดับน้ำทะเลถึง 800 เมตร ทำให้นิยมปลูกในบริเวณบ้านเรือนหรือสถานที่ต่างๆในส่วนของส่วนที่มีดินที่มีความชื้นอยู่ตลอด หรือบริเวณที่มีการระบายน้ำหรือมีทางน้ำไหลอย่างต่อเนื่อง
ส่วนประกอบของต้นไม้
ลำต้น
ต้นหลุมพอเป็นต้นไม้ประเภทไม้ยืนต้นที่สามารถผลัดใบได้ อีกทั้งยังเป็นต้นไม้ที่มีขนาดใหญ่มาก โดยความสูงของต้นหลุมพอประมาณ 25-40 เมตร ซึ่งความสูงจะขึ้นอยู่กับบริเวณที่ต้นหลุมพออาศัยอยู่ ลำต้นเป็นไม้เนื้อแข็ง เปลือกเรียบ หรือตกสะเก็ดเป็นแผ่นกลมบาง ๆ มีสีต่างกัน ที่พบบ่อยๆ มักจะออกสีชมพูอมน้ำตาล หรือเทาอมชมพู
ใบ
ต้นหลุมพอจะออกใบเป็นช่อ โดยที่ในแต่ละช่อจะมีใบย่อยๆอยู่จำนวน 4-5 คู่ รูปร่างลักษณะของใบหลุมพอจะเป็นรูปหอกแกมรูปไข่ มีความกว้างประมาณ 5 เซนติเมตร และมีความยาวประมาณ 9 เซนติเมตร บริเวณปลายใบจะแหลมเว้าตื้น แต่ที่ปลายสุดจะโค้งมน บริเวณโคนใบจะมนกลม เนื้อใบจะเรียบเกลี้ยงมันวาว
ดอก
ดอกของต้นหลุมพอจะออกเป็นช่อสีเขียวอ่อนอมเทา ดอกมีสีเหลืองดอกหลุมพอจะมีความยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร
ผล
ต้นหลุมพอออกผลเป็นฝัก มีความกว้างประมาณ 6-8 เซนติเมตร และมีความยาวประมาณ 15-40 เซนติเมตร เส้นผ่านศูนย์กลางยาวประมาณ 3 เซนติเมตร ภายในฝักจะมีเมล็ดที่มีรูปร่างลักษณะกลมแบนคล้ายกับลูกสะบ้า เปลือกเมล็ดแข็งหนามาก ผิวด้านนอกเรียบเกลี้ยงเป็นมัน ดูดซึมน้ำยากมาก
วิธีการปลูกต้นหลุมพอ
การปลูกต้นหลุมพอมีหลายวิธีด้วยกัน ไม่ว่าจะปลูกด้วยต้นกล้า การปลูกวิธีนี้จะต้องใช้ต้นกล้าที่มี อายุไม่ต่ำกว่า 1 ปี จะทำให้อัตราการรอดตายของกล้าไม้ได้ดีที่สุด แต่ถ้า ใช้กล้าไม้ที่มีอายุต่ำกว่า 1 ปี ควรจะย้ายชำลงในถุงพลาสติกก่อนประมาณ 2 เดือน แล้วนำไปปลูก หรือขึ้นเอง ด้วยการที่เมล็ดทำให้เมล็ดที่ร่วงบนดินมักจะค้างอยู่ในป่าจึงจะงอก โดยเมล็ด คือเฉือนเมล็ดให้เป็นรอบนิดนึง ทั้งสองฝั่ง ส่วนผสม น้ำอุ่น อัตราส่วนคือ น้ำร้อน 1 ส่วน และน้ำอุณหภูมิห้อง 2 ส่วนจากนั้นลองนำนิ้วมือจุ่มลงไป ถ้าสามารถทนความร้อนได้ก็ถือว่าใช้ได้ จากนั้นนำเมล็ดที่เฉือนเสร็จเรียบร้อยมาแช่ในน้ำอุ่น เป็นเวล่ 1 คืน จะพบว่าเปลือกที่ห่อหุ้มเมล็ดข้างในนั้นจะหลุดออกมาได้อย่างง่ายดาย หรือถ้ายังไม่หลุด สามารถใช้นิ้วถูเปลือกหุ้มเมล็ดได้ จากนั้นนำตะกร้าที่มีกระดาษหนังสือพิมพ์รองไว้อยู่ แล้วนำทรายมาเติมให้เต็ม แล้วจากนั้นก็นำเมล็ดมาวางไว้ และนำทรายมากลบอีกครั้งหนึ่ง เพื่อปิดให้มิด จกนั้นรดน้ำให้ชุ่มและทั่วถึง แล้วนำถุงพลาสติกมาใส่ตะกร้า มัดปากถุงให้แน่น แล้วนำไปวางที่มีแสงแดดรำไร เมื่อผ่านไประยะประมาณ 8-10 วัน ต้นกล้าของต้นหลุมพอจะงอกขึ้นมาพ้นทราย จากนั้นนำตะกร้าออกมา แล้วรดน้ำวันละครั้ง แล้วหลังจากนั้นก็สามารถนำต้นกล้าไปลงดินที่ต้องการปลูกได้เลย
วิธีการดูแล
แสง
ต้นหลุมพอชอบแสงแดดที่รำไร ไม่ชอบแสงแดดจัด
น้ำ
รดน้ำวันละ 1-2 ครั้ง ก็เพียงพอต่อต้นหลุมพอ
ดิน
ใช้ดินทรายหรือดินที่สามารถอุ้มน้ำได้ประมาณหนึ่ง
ปุ๋ย
ควรเน้นใส่ปุ๋ยที่มีสูตรตัวเลขอันแรกมาก เช่น 12-6-6 เนื่องจากจะเร่งต้นกล้าให้แข็งแรงได้ดี
ประโยชน์หรือสรรพคุณอื่นๆ
- เหมาะสำหรับสร้างบ้านเรือน เสา สะพาน ไม้หมอนรถไฟ
- ด้วยลักษณะของเนื้อไม้หลุมพอที่มีสีแดงอมนํ้าตาล เป็นมันเลื่อม เสี้ยนตรง เนื้อหยาบ แข็งเหนียวแข็งแรงและทนทานมาก ขัดชักเงาได้ดี
- นำไม้หลุมพอมาใช้ประโยชน์ในการก่อสร้างอาคารบ้านเรือน ทำสะพาน เสาหมอนรางรถไฟ เกวียน เครื่องเรือน
- ทำพื้น รอด ตง ขื่อ อกไก่ ไม้บุผนังที่สวยงาม ทำลูกประสัก โครงเรือใบเดินทะเล แจว พาย กรรเชียง เสากระโดงเรือไถ คราด ครก สาก กระเดื่อง พันสีขาว ตัวถังรถ ด้ามเครื่องมือ ทำหูก ด้ามหอกไม้สำหรับกลึง แกะสลัก กั้นบ่อน้ำ ร่องนํ้าและกังหันน้ำ ทำรางแร่ พานท้ายและรางปืน เนื้อไม้มีลักษณะคล้ายไม้มะค่าโมง ควรใช้แทนกันได้
- ต้นหลุมพอยังสามารถเป็นสมุนไพรได้อีกด้วย เช่น กินแก้ลม จุกเสียด แน่นท้อง
- ยอดอ่อน ต้มผสมกับผักปีกไก่ ต้มเป็นยาหม้อดื่ม
ราคาต่อต้นโดยประมาณ
ต้นหลุมพอมีการจำหน่ายเมล็ดจำนวน 20-30 เมล็ด โดยจะมีราคาที่จำหน่ายอยู่ประมาณ 390-450 บาท ต้นหลุมพอที่มีขนาดประมาณ 30-80 เซนติเมตร โดยจะมีราคาที่จำหน่ายอยู่ประมาณ 15-10 บาท
