กระถินเทพา
กระถินเทพา คือ ไม้ยืนต้นที่มีขนาดใหญ่ โดยอาจมีความสูงถึง 30 เมตรเลยทีเดียว แต่ปกติที่พบเจอได้ทั่วไปจะมีความสูงเฉลี่ยประมาณ 15 เมตร ช่วงลำต้นยาวโดยปราศจากกิ่งก้าน การลิดกิ่งสามารถลิดกิ่งได้เองตามธรรมชาติ ยิ่งต้นกระถินเทพามีอายุมากเท่าไหร่เปลือกก็จะแข็งและหนามากขึ้นเท่านั้น และผิวจะแตกเป็นร่องยาว กระถินเทพาเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่งที่นิยมใช้ประโยชน์จากเนื้อไม้หรือนำเนื้อไม้มาแปรรูปเป็นสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ หรือเรียกได้ว่าเป็นไม้ที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ โดยในวันนี้เราจะพาทุกคนมาทำความรู้จักกับต้นกระถินเทพากันให้มากขึ้น
ข้อมูลทั่วไปของต้นกระถินเทพา
- ชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ Acacia mangium Willd.
- ชื่อภาษาอังกฤษ คือ Kra thin te pha ,Sabah salwood, Tongke hutan ,mangge hutan
- ชื่อวงศ์ Leguminosae – Minosoideae
ต้นกระถินเทพา มีถิ่นกำเนิดขึ้นเองตามธรรมชาติ พบมากสุดด้านตะวันตกของประเทศ ในประเทศออสเตรเลีย ปาปัวนิวกินี และด้านตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอินโดนีเซีย โดยทั่วไปแล้วต้นกระถินเทพามักจะขึ้นอยู่ในสภาพภูมิประเทศตั้งแต่ระดับน้ำทะเลที่มีความสูง 800 เมตร ซึ่งเป็นความสูงในระดับน้ำทะเลปานกลาง
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของต้นกระถินเทพา
ต้น
กระถินเทพาเป็นไม้ยืนต้นที่มีขนาดสูง โดยมีความสูงตั้งแต่ 15-30 เมตร ลำต้นมีลักษณะกลมยาว โดยมีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 40 เซนติเมตร เปลือกของลำต้นมีสีเทาหรือสีน้ำตาล เปลือกมีผิวหยาบ ขรุขระเป็นแผ่นหรือตกสะเก็ด โดยเปลือกค่อนข้างหนาและเหนียว ยิ่งต้นกระถินเทพามีอายุมากขึ้นเท่าไหร่ เปลือกของลำต้นก็จะยิ่งหนาและเหนียวมากขึ้นเท่านั้น
ใบ
ต้นกระถินเทพามีลักษณะเป็นใบเดี่ยว โดยมีเส้นใบขนานกัน ใบมีสีเขียวแก่ ใบมักขึ้นที่บริเวณปลายกิ่ง โดยกิ่งมีลักษณะแตกออกเป็นทรงพุ่ม ไม่แตกแขนงมาก กิ่งมีขนาดเล็กและมีสีเขียวอมสีเทา ใบอาจมีขนาดโตถึง 10 x 25 เซนติเมตรและเกิดแบบสลับกัน ส่วนที่เห็นเป็นแผ่นใบ คือ ส่วนของก้านใบ ซึ่งจะเปลี่ยนรูปมาทำหน้าที่เป็นใบในที่สุด
ดอก
ต้นกระถินเทพามีลักษณะการออกดอกเป็นช่อ ดอกมีรูปทรงกระบอกแบบหางกระรอก โดยดอกมีสีขาวครีมและมีความยาวประมาณ 10 เซนติเมตร
ผล
ลักษณะของผล หรือฝัก มีลักษณะบิดไปมาเป็นลูกก้อน แน่น ผลแก่จะมีสีน้ำตาลเข้ม เมล็ดด้านในผลมีสีดำขนาด 3-5 มิลลิเมตร เรียงสลับกันไปตามความยาวของผลหรือฝักและยึดติดกับฝักด้วยรก ซึ่งมีสีเหลืองสด
ต้นกระถินเทพามีลักษณะที่โดดเด่นอย่างไร
- กระถินเทพาจัดเป็นต้นไม้โตเร็ว มีระยะการปลูกที่สั้นสามารถตัดขายได้ตั้งแต่อายุ 2-5 ปีขึ้นไป
- ต้นกระถินเทพาสามารถเจริญเติบโตขึ้นได้ ในสภาพดินที่ไม่สมบูรณ์ เช่น ดินลูก รังดินทราย เป็นต้น และมีความทนทานต่อสภาพอากาศโดยเฉพาะสภาพความแห้งแล้ง
- เนื้อไม้มีความสวยงาม ลำต้นตั้งตรง กิ่งแขนงเล็กและมีน้อย สามารถใช้ประโยชน์จากเนื้อไม้ได้อย่างเต็มที่โดยเฉพาะเมื่ออายุไม้นานหลายปี ความแข็งแรงก็จะเพิ่มขึ้นตามอายุ
- ต้นกระถินเทพาเป็นพืชตระกูลถั่ว จึงสามารถปลูกเสริมตามแนวคันนา หัวไร่ ท้ายไร่ได้ โดยไม่ทำให้ดินแห้งเสีย
- หลังจากที่ตัดต้นจะไม่มีการแตกหน่อ หรือแทงตอใหม่ ทำให้กำจัดตอได้ง่าย
ประโยชน์ของกระถินเทพา
กระถินเทพา จัดเป็นไม้ที่โตเร็วเหมาะสำหรับการปลูกเพื่อการค้า โดยสามารถนำเนื้อไม้ไปแปรรูปทำเป็นเฟอร์นิเจอร์หรือเป็นไม้โครงสร้างต่างๆ ที่ไม่ต้องรับน้ำหนักมาก เช่น ไม้อัด ไม้ฝา ฝ้า เป็นต้น รวมถึงสามารถใช้ทำเยื่อกระดาษได้ ในอนาคตมีการคาดการณ์ว่าไม้กระถินเทพาจะขายได้ราคาดีและเป็นที่นิยมของตลาดมากยิ่งขึ้น เนื่องจากลำต้นมีส่วนของกระพี้ที่บาง แก่นแข็งแรงทนทาน ลักษณะเนื้อไม้สามารถนำไปแปรรูปได้ง่าย โดยหากต้องการนำเนื้อไม้ไปแปรรูปเป็นเฟอร์นิเจอร์ หรือทำเป็นโครงสร้างต่างๆ ควรใช้ไม้ที่มีอายุประมาณ 7-8 ปีขึ้นไป แต่หากต้องการนำไปแปรรูปเป็นเยื่อกระดาษสามารถใช้ประโยชน์จากเนื้อไม้ที่มีอายุตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไปได้เลย นอกจากนั้นไม้ของต้นกระถินเทพา ยังสามารถใช้ทำเป็นฟืนหรือเป็นเชื้อเพลิงในการก่อไฟได้ดีเพราะมีความหนาแน่นและค่าความร้อนสูง
ความเชื่อเกี่ยวกับต้นกระถินเทพา
หากพูดถึงความเชื่อเกี่ยวกับต้นไม้ คนไทยสมัยโบราณมีความเชื่อว่าต้นไม้มีเทพารักษ์หรือเทวดาสิงสถิตคอยอารักขาอยู่เช่นเดียวกันต้นกระถินเทพา โดยจัดเป็นต้นไม้มงคลอีกหนึ่งชนิด ที่คนไทยในสมัยก่อนมีความเชื่อว่ามีเทวดาปกปักรักษาอยู่ในต้นไม้ หากบ้านไหนนำมาปลูกจะช่วยเสริมสร้างความเป็นสิริมงคลให้แก่ชีวิต ทั้งผู้ปลูกบุคคลในครอบครัว ช่วยเกื้อหนุนในเรื่องของหน้าที่การงานให้ประสบความสำเร็จและทำให้มีเงินทองไหลมาเทมาไม่ขาดสาย ทำมาค้าขายกิจการรุ่งเรือง
การปลูก การขยายพันธุ์และการดูแลรักษาต้นกระถินเทพา
การปลูก
อย่างที่เราได้กล่าวไปแล้วในข้างต้นว่าต้นกระถินเทพาเป็นไม้ที่สามารถเจริญเติบโตได้ดี แม้มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำก็ตามในช่วงระยะแรกต้นอาจมีการเจริญเติบโตช้า ต้นกล้าที่ใช้ปลูกควรมีอายุประมาณ 3-6 เดือน และมีความสูงประมาณ 30-50 เซนติเมตร ก่อนย้ายต้นกล้าไปปลูกลงแปลง ควรมีการตัดแต่งรากที่งอกออกมานอกถุงเพาะชำและรดน้ำให้ชุ่ม การกำหนดฤดูปลูก โดยทั่วไปควรปลูกในช่วงต้นฤดูฝนเพราะจะทำให้ต้นกระถินเทพามีช่วงการรับน้ำฝนและเจริญเติบโตได้ดีสามารถตั้งตัวได้ทัน ก่อนฤดูแล้ง แนะนำให้ปลูกช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนสิงหาคม ในส่วนการเตรียมพื้นที่ปลูกต้นกระถินเทพาค่อนข้างที่จะชอบแสงแดด ดังนั้น พื้นที่สำหรับปลูก ควรเป็นพื้นที่ที่โล่งแจ้ง แสงแดดสามารถเข้าถึง ระยะการปลูกที่เหมาะสม โดยทั่วไปนิยมใช้ระยะ 2×2 เมตร สามารถปลูกได้ 400 ต้นต่อ 1 ไร่ แต่ถ้าพื้นที่ปลูกมีจำนวนมากควรใช้ระยะ 3×1 หรือ 3×2 เมตร เพื่อให้เครื่องจักรหรือคนสามารถปฏิบัติงานในการกำจัดวัชพืชได้สะดวก วิธีการปลูก จะต้องขุดหลุมที่มีขนาดใหญ่กว่าถุงเพาะชำเล็กน้อย ก่อนฉีกถุงเพาะชำออกและต้องระมัดระวังอย่าให้ดินที่หุ้มรากแตกออกได้เพราะจะทำให้รากถูกการกระทบกระเทือนและลำต้นจะตั้งตัวได้ช้า
การขยายพันธุ์
ต้นกระถินเทพาสามารถใช้วิธีการขยายพันธุ์ได้ด้วยการปักชำหรือการตอนกิ่ง รวมไปถึงการเพาะเมล็ด สำหรับการขยายพันธุ์ หากปลูกเพื่อการค้าหรือต้องการปลูกเป็นจำนวนมาก แนะนำให้ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ดเพราะจะสะดวกมากยิ่งกว่า
การดูแลรักษา
ในช่วงระยะเวลา 1-2 ปีแรกต้น กระถินเทพาจะมีอัตราการเจริญเติบโตที่ช้า หากมีการดูแลที่ดี ก็จะมีอัตราการรอดตายที่สูง อย่างไรก็ตาม หากพบว่าหลังจากที่ปลูกต้นกระถินเทพาลงแปลงแล้ว แต่ต้นเกิดการตายสามารถทำการปลูกซ่อมและควรทำให้เร็วที่สุด โดยให้ทันฤดูเดียวกัน ซึ่งหากไม่สามารถซ่อมแซมทัน จะสามารถซ่อมได้ในปีถัดไป และควรมีปุ๋ยเพื่อเร่งการเจริญเติบโต ส่วนการให้น้ำกระถินเทพาสามารถทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี การปลูกในช่วงฤดูต้นฝนจะสามารถทำให้อยู่รอดได้ไปจนถึงช่วงฤดูแล้งในปีถัดไป โดยไม่จำเป็นต้องมีการให้น้ำ การกำจัดวัชพืชโดยปกติแล้วจะทำปีละ 2 ครั้งครั้งแรกในระหว่างฤดูฝนประมาณเดือนกรกฎาคมถึงเดือนสิงหาคม ส่วนทางที่ 2 ควรกำจัดวัชพืชก่อนเข้าฤดูแล้งในเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนธันวาคมเป็นการป้องกันแนวไฟป่าและเป็นการกำจัดวัชพืช เพื่อทำให้ต้นสามารถเจริญเติบโตได้ดีขึ้นลดการแก่งแย่งสารอาหารกัน การกำจัดวัชพืชอาจใช้แรงงานคนในการถางหรือเครื่องจักร ตลอดจนใช้สารเคมี อย่างไรก็ตาม เมื่อต้นกระถินเทพามีการเจริญเติบโต โดยมีทรงพุ่มชนกันแล้ว ปัญหาเรื่องของวัชพืชจะน้อยลง เมื่อต้นกระถินเทพามีใบใหญ่และหนา แสงแดดจะไม่สามารถส่องถึงพื้นได้ ในขณะเดียวกันเมื่อมีอายุมากขึ้นใบก็จะร่วงโดรยและคลุมดินไว้หนาแน่น ทำให้วัชพืชไม้สามารถที่จะเจริญเติบโตได้ สำหรับการให้ปุ๋ยต้นกระถินเทพา ควรใส่ปุ๋ยรอบบริเวณโคนต้น อาจเป็นปุ๋ยสูตรเฉพาะหรือสูตรเร่งการเจริญเติบโต
