ต้นปาล์ม ชื่อสามัญ Plam
ต้นปาล์ม ชื่อวิทยาศาสตร์ แตกต่างกันไปตามสายพันธุ์
วงศ์ ARECACAE
ต้นปาล์ม เป็นพันธุ์ไม้ตระกูลใหญ่ที่มีการแบ่งสกุลออกไปหลายแขนง จึงทำให้เป็นพืชที่มีรูปร่างหลากหลาย ส่งผลให้สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างกว้างขวาง แต่เดิมที่เรายังรู้จักแค่ปาล์มขนาดใหญ่ ก็มักจะปลูกไว้ตามเรือกสวนไร่นาเพื่อเก็บเกี่ยวผลผลิต ต่อมาจึงเริ่มนำปาล์มขนาดเล็กมาเป็นไม้ประดับกันมากขึ้น ข้อดีคือเป็นไม้มงคลที่ช่วยเสริมโชคลาภและความรุ่งเรื่อง มีความแข็งแรงทนทาน พุ่มใบไม่รก ไม่จำเป็นต้องตัดแต่งบ่อยครั้ง และยังใช้ได้กับทุกสไตล์การจัดสวนอีกด้วย
ความเชื่อเกี่ยวกับต้นปาล์ม
นอกจากจะเป็นไม้ประดับที่ใช้ประโยชน์ได้ค่อนข้างหลากหลาย ต้นปาล์มยังจัดเป็นไม้มงคลที่ควรปลูกติดบ้านเอาไว้ เพราะมีความเชื่อว่าต้นปาล์มทุกสายพันธุ์จะช่วยเสริมโชคลาภให้แก่ผู้เพาะปลูก โดยเน้นไปที่โชคทางด้านการเงินและลาภลอยเป็นหลัก ทั้งยังทำให้คนในครอบครัวมีความเจริญรุ่งเรือง แต่จะต้องไม่ปลูกในทิศทางบังแดดและบังลม ตลอดจนไม่ควรปลูกหน้าบ้านซึ่งจะบดบังพลังงานดีที่จะเข้ามาด้วย
ลักษณะต้นปาล์ม
- ลักษณะของลำต้น เป็นต้นเดี่ยวตั้งตรงที่ไม่มีการแตกกิ่งก้าน อาจเป็นลำต้นทรงกระบอกหรือเป็นทรงขวดแชมเปญก็ได้ ผิวนอกส่วนใหญ่ค่อนข้างแข็งและมีสีน้ำตาล มีข้อปล้องตั้งแต่โคนไปจนถึงส่วนยอด เมื่อโตเต็มที่จะมีความสูงตั้งแต่ไม่ถึง 1 เมตร ไปจนถึง 10 เมตรกว่า แล้วแต่สายพันธุ์
- ใบ เป็นใบประกอบที่มีก้านใบยาว ช่วงที่ยังเป็นใบอ่อนจะงอกเป็นแท่งชูช่อขึ้นด้านบน แล้วค่อยคลี่ใบออกพร้อมกับโน้มปลายใบออกด้านข้าง ทรงใบปาล์มสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ ทรงขนนกที่คล้ายกับใบมะพร้าว และทรงใบพัดที่เชื่อมต่อกันคล้ายพัดจีน ผิวใบส่วนมากจะเรียบเกลี้ยงและมีสีเขียว
- ดอก ออกเป็นช่อระหว่างกาบใบ และออกเพียงครั้งละช่อเท่านั้น ในช่อจะประกอบด้วยดอกย่อยขนาดเล็กจำนวนมาก ไม่มีกลิ่นหอม และไม่มีสีสันสวยงาม แต่บางพันธุ์จะมีน้ำตาลหวานที่นำมาทานได้
- ผล สำหรับปาล์มที่ให้ผล มักจะเป็นผลทรงกลมรีที่อยู่รวมกันเป็นทะลาย เปลือกหุ้มด้านนอกหนาและแข็ง ส่วนเนื้อในจะแตกต่างกันไป
สายพันธุ์ยอดนิยม
- ปาล์มหางกระรอก เป็นพันธุ์ที่พบเห็นได้บ่อย เนื่องจากนิยมใช้เป็นไม้ประดับในสวนหย่อมขนาดกลาง ลำต้นสูงและมีส่วนที่ป่องออกเล็กน้อย ใบทรงขนนกสีเขียวเข้ม ใบย่อยเรียวแหลม และมีผลทรงกลมรีสีส้มอมแดง
- ปาล์มสะดือเขียว อีกพันธุ์หนึ่งที่ถูกเลือกเป็นไม้ประดับเช่นเดียวกัน ลำต้นป้อมสั้น ใบเป็นทรงพัดสีเขียวเข้ม เมื่อหลุดร่วงไปแล้วจะทิ้งโคนกาบใบไว้กับลำต้นระยะหนึ่ง พุ่มใบลดหลั่นกันเป็นชั้นสวยงาม มีผลเป็นทรงกลมสีขาวนวล
- ปาล์มเฮนรี่ จุดเด่นอยู่ที่รูปทรงใบไม่เหมือนใคร พื้นฐานเป็นใบทรงขนนก แต่ใบย่อยจะเชื่อมติดเป็นผืนเดียวกัน เมื่อโดนลมแรงถึงจะแตกออก หลังใบเป็นสีเขียวสดส่วนท้องใบจะมีสีขาวนวลคล้ายแป้งผสมอยู่ ขนาดลำต้นสูงไม่มากนัก ผิวนอกเป็นสีเขียวเข้มและสีน้ำตาล
วิธีการปลูก
การขยายพันธุ์ต้นปาล์มสามารถทำได้ 2 วิธี คือการเพาะเมล็ดและการแยกหน่อ ซึ่งวิธีที่เลือกใช้ก็จะสอดคล้องกับธรรมชาติของต้นปาล์มนั้นๆ โดยใช้การเพาะเมล็ดสำหรับปาล์มที่มีผลและสามารถเก็บเกี่ยวเอาเมล็ดได้ เริ่มจากนำเมล็ดมาล้างน้ำให้สะอาด ลอกเนื้อหุ้มออกให้หมดแล้ววางผึ่งลมไว้ในร่มจนกว่าจะแห้งสนิท ถ้าเมล็ดปาล์มมีเปลือกหนามากควรแช่น้ำทิ้งไว้หลายวันก่อนนำไปเพาะ จะคลุกกับน้ำยากันเชื้อราหรือน้ำยาเร่งรากก่อนหรือไม่ก็ได้ ส่วนการแยกหน่อก็ต้องเป็นปาล์มที่มีหน่ออ่อนเท่านั้น โดยรอให้แต่ละหน่อมีระบบรากที่แข็งแรงในระดับหนึ่งก่อน ค่อยขุดหน่อแยกออกไป เพาะในถุงเพาะที่เป็นดินร่วนผสมทรายและแกลบในสัดส่วนเท่าๆ กัน หรือจะเป็นดินร่วนผสมทรายกับขุยมะพร้าวก็ได้ จากนั้นวางไว้ในร่มจนกว่าต้นอ่อนจะฟื้นตัวดี ช่วงแรกนี้ให้ระวังเรื่องน้ำท่วมขังและความชื้นที่มากเกินไป ไม่ว่าจะใช้วิธีเพาะเมล็ดหรือแยกหน่อ
วิธีการดูแลรักษา
- แสง ต้องการแดดปานกลางถึงมาก สามารถปลูกได้ตั้งแต่พื้นที่แดดรำไรไปจนถึงแดดจัดตลอดทั้งวัน ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ที่เลือก
- น้ำ ต้องการน้ำปานกลาง ควรรดน้ำอย่างสม่ำเสมอสัปดาห์ละ 3-5 ครั้ง ส่วนในฤดูฝนสามารถปล่อยไปตามธรรมชาติได้
- ดิน เติบโตได้ดีในดินร่วนที่อุดมสมบูรณ์และระบายน้ำได้ดี
- ปุ๋ย ใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักบำรุงแร่ธาตุในดินสำหรับปาล์มที่มีอายุ 1-3 ปี ความถี่ประมาณปีละ 2-3 ครั้ง หลังจากนั้นให้ปรับสูตรปุ๋ยไปตามประเภทของต้นปาล์ม
คุณประโยชน์ที่ได้จากต้นปาล์ม
การใช้ประโยชน์จากต้นปาล์มก็จะแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์เช่นเดียวกัน แล้วแต่ว่าต้นนั้นจะให้ผลผลิตเป็นอะไร ซึ่งเราสามารถสรุปคุณประโยชน์ที่น่าสนใจได้ดังนี้
- อาหาร ปาล์มหลายชนิดให้ผลผลิตที่นำมาทานได้ บ้างก็ทานสดแบบผลไม้ บ้างก็ต้องนำมาแปรรูปก่อนใช้งาน เช่น น้ำมัน แป้ง เป็นต้น
- ข้าวของเครื่องใช้ ไม้ปาล์มบางชนิดมีลวดลายสวยงามและแข็งแรงทนทาน สามารถนำมาผลิตเป็นเฟอร์นิเจอร์และของใช้ภายในบ้านได้
- งานก่อสร้าง ไม่ใช่แค่ส่วนลำต้นที่สามารถนำมาสร้างที่พักอาศัยได้เท่านั้น แต่ส่วนใบก็ยังนำมาทำหลังคาในลักษณะเพิงชั่วคราวได้ด้วย
- ยารักษาโรค ตามตำรับยาโบราณจะมีการใช้บางส่วนของต้นปาล์มมาผสมกับสมุนไพรอื่นๆ แล้วใช้เพื่อบรรเทาอาการเจ็บป่วยในเบื้องต้นได้ เช่น ช่วยสมานแผล ช่วยลดอาการร้อนใน ใช้ถอนพิษเบื่อเมา ใช้ปรุงเป็นสูตรยาเพื่อบำรุงร่างกาย เป็นต้น
กะพ้อนกแอ่น ตัวเลือกของคนรักปาล์มที่มีพื้นที่จำกัด
ใครว่าต้นปาล์มจะต้องสูงใหญ่เสมอไป ถ้ารู้สึกว่าปาล์มประดับสวนที่มีขนาด 1-2 เมตรก็ยังใหญ่เกินไปกับพื้นที่บริเวณบ้าน ต้นกะพ้อนกแอ่นอาจจะเป็นตัวเลือกที่ตอบโจทย์ได้มากกว่า นี่เป็นปาล์มต้นเตี้ยที่สูงได้ไม่เกินครึ่งเมตร สามารถเพาะเลี้ยงในกระถางได้สบายๆ มีใบเป็นรูปพัดสีเขียวสด ขอบใบเป็นรอยหยักตื้นๆ ในแต่ละก้านใบจะมีใบย่อยแตกออกเป็น 3 ใบ ชอบแดดรำไร เมื่อผลสุกจะมีสีแดงที่ตัดกับสีของใบดูสวยงามมาก
