ต้นหูกวางเป็นต้นไม้ให้ร่มเงาที่นิยมปลูกกันแพร่หลายมากในยุคก่อน แต่เมื่อพื้นที่บริเวณบ้านของคนรุ่นใหม่ลดน้อยลง ต้นหูกวางจึงเป็นตัวเลือกที่จัดแต่งให้เข้ากับสวนที่มีอยู่ได้ยาก กลายเป็นต้นไม้ที่เพาะปลูกในเชิงเศรษฐกิจไปเสียมากกว่า อย่างไรก็ตาม สำหรับบ้านที่มีพื้นที่ ต้นหูกวางก็ยังทำประโยชน์ได้หลากหลาย และเป็นตัวเลือกสำหรับการปรับสมดุลฮวงจุ้ยที่ดีอยู่เสมอ
ความเชื่อเกี่ยวกับไม้มงคล
ต้นหูกวางจะมีสรรพคุณในแง่ของการเสริมฮวงจุ้ยให้กับตัวบ้านเป็นหลัก เนื่องจากลักษณะของพุ่มใบที่หนาและค่อนข้างทึบ ให้ร่มเงาได้ดี และยังมีความแข็งแรงทนทานต่อสภาพอากาศ นับเป็นต้นไม้ธาตุเย็น ที่จะเสริมให้บ้านมีความร่มรื่นขึ้นได้ ปรับสมดุลพลังงานความร้อนให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม คนในบ้านจึงมีอารมณ์เย็นลง หากโกรธง่ายก็หายได้รวดเร็ว คนที่ต้องทำงานใช้ความคิด หากจัดมุมทำงานให้ได้รับร่มเงาของต้นหูกวาง ก็จะช่วยให้มีสมาธิและมีไอเดียสร้างสรรค์มากขึ้น นอกจากนี้ยังดีต่อคนที่มีธาตุไฟโดยกำเนิดอีกด้วย แต่ทั้งนี้ ต้นหูกวางก็ยังมีข้อจำกัดหลายอย่าง ทั้งเรื่องของการดูแลและบางส่วนของหูกวางที่ทำให้เกิดความระคายเคืองได้ จึงต้องวางแผนก่อนปลูกให้รอบคอบ
ตำแหน่งที่เหมาะสมแก่การปลูกภายในบริเวณบ้าน
ต้นหูกวางเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีลักษณะการเติบโตที่ขยายตัวออกด้านข้างไปพร้อมๆ กับความสูงที่เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้นจึงต้องมีพื้นที่โล่งกว้างมากพอให้ต้นไม้เติบโตได้ โดยไม่สร้างความเสียหายให้กับต้นไม้หรือสิ่งปลูกสร้างอื่นๆ ในบริเวณใกล้เคียง หากจะปลูกในเขตบ้าน ต้องแน่ใจก่อนว่าคนในบ้านไม่มีใครแพ้เกสรหรือละอองจากต้นหูกวาง ส่วนทิศทางที่เหมาะสมในการปลูกเพื่อเสริมสิริมงคล จะอยู่ในทิศตะวันออก ตะวันออกเฉียงใต้ และทิศตะวันตกเฉียงใต้ โดยจะลงปลูกในวันใดก็ได้ตามความสะดวก
ส่วนประกอบของต้นหูกวาง
ลักษณะของลำต้น
แกนหลักของลำต้นจะตั้งตรง และมีการแตกกิ่งก้านเป็นชั้นๆ เรียงต่อกันขึ้นไปด้านบน ผิวเปลือกไม้เป็นสีน้ำตาลอมเทา มีร่องตามยาวของลำต้น และเมื่อถึงช่วงหนึ่งผิวเปลือกนั้นก็จะลอกเป็นสะเก็ด
ใบ
ขนาดของใบหูกวางค่อนข้างใหญ่ รูปทรงกลมรีคล้ายไข่ไก่ ผิวสัมผัสอ่อนนุ่มเนื่องจากมีเส้นขนเล็กๆ ปกคลุมอยู่ทั่วผิวใบ
ดอก
ดอกหูกวางมีขนาดเล็ก ออกเป็นช่อบริเวณปลายยอด ประกอบด้วยดอกขนาดเล็กสีขาว กลีบเป็นแฉกคล้ายดาวและมีเกสรยื่นยาวออกมา เนื่องจากต้นหูกวางสูงใหญ่และมีพุ่มใบหนา เราจึงสังเกตเห็นดอกได้ยาก
ผล
รูปร่างของผลจะเป็นทรงกลมรี ขนาดยาวสุดประมาณ 6 เซนติเมตร เมื่อยังเป็นผลอ่อนจะมีสีเขียวและมีขนปกคลุมเล็กน้อย แต่เมื่อแก่จะเป็นสีน้ำตาลจนถึงดำคล้ำ และมีความแห้งจนหลุดสลายไปเอง
ลักษณะเด่นของต้นหูกวาง
สิ่งที่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจปลูกต้นหูกวางก็คือ ต้นหูกวางเป็นไม้ใหญ่ที่มีการผลัดใบบ่อยครั้ง และด้วยปริมาณใบที่มีมากอยู่แล้ว เมื่อถึงเวลาผลัดใบก็อาจจะสร้างความยุ่งยากให้บ้าง แต่อย่างไรก็ตาม ต้นหูกวางนั้นมีความคงทนแข็งแรงมาก หากรากยึดติดดีแล้วก็แทบไม่ต้องดูแลอะไรอีกเลย แถมยังใช้ประโยชน์ได้ทุกส่วนอีกด้วย
วิธีการปลูกต้นหูกวางให้เจริญงอกงาม
แม้ว่าเราจะใช้ต้นกล้าหูกวางในการเพาะปลูกได้ แต่วิธีที่นิยมมากกว่าคือการเพาะจากเมล็ดเลย เพราะจะช่วยให้ต้นหูกวางที่ได้แข็งแรงสมบูรณ์มากกว่า เริ่มจากเลือกเก็บเมล็ดที่หล่นใต้ต้น มองหาเมล็ดที่ดูสมบูรณ์ดีไม่มีแมลงกัดกิน นำมาตากแห้งเสียก่อนสักประมาณ 1-2 วัน แล้วแช่น้ำก่อนลงปลูกอีก 4-5 วัน จากนั้นก็นำลงถุงเพาะชำได้เลย ดินที่ต้องใช้ในช่วงแรกนี้ ควรเป็นดินร่วมผสมปุ๋ยคอกในอัตราส่วนเท่าๆ กัน เมื่อเห็นว่าลำต้นเริ่มสูงและแข็งแรงมากพอแล้ว จึงค่อยนำลงดินในตำแหน่งที่ต้องการต่อไป
วิธีการดูแลรักษา
แสง
ต้องการแสงแดดตลอดทั้งวัน ควรปลูกในพื้นที่โล่งกว้าง
น้ำ
ในช่วงแรกที่เพาะปลูกจำเป็นต้องรดน้ำอย่างสม่ำเสมอทุกวัน หรือวันเว้นวัน หลังจากนั้นก็ลดปริมาณน้ำลงให้เหลืออาทิตย์ละ 2-3 ครั้งก็พอ
ดิน
ดินที่ช่วยให้ต้นหูกวางเจริญเติบโตได้ดี คือดินร่วนปนทรายที่ระบายน้ำได้ดี
ปุ๋ย
ต้นหูกวางแข็งแรงทนทานตามธรรมชาติอยู่แล้ว จึงแทบไม่ต้องเติมปุ๋ยอะไรเลย หากจะบำรุงก็แค่ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยอินทรีย์ตามเพียงเล็กน้อยก็พอ
คุณประโยชน์ที่ได้จากต้นหูกวาง
ลำต้น
เนื้อไม้ของต้นหูกวางมีคุณสมบัติที่เหมาะกับการแปรรูปเป็นข้าวของเครื่องใช้หลายชนิด รวมไปถึงเครื่องดนตรีและอุปกรณ์เฉพาะทางประเภทอื่นๆ
ใบ
ส่วนใหญ่แล้วนิยมใช้ใบสดของต้นหูกวางมาแช่น้ำในบ่อเลี้ยงปลาเพื่อช่วยให้ปลามีสุขภาพดี นอกจากนี้ก็คือการนำใบมาบดเพื่อเป็นย้อมผ้า ซึ่งใช้ได้ทั้งใบแก่และใบอ่อน เฉดสีที่ได้แตกต่างกันไป นอกจากนี้ก็ยังมีคุณสมบัติในการฟอกอากาศอีกด้วย
เมล็ด
หลังจากที่ผลแก่เต็มที่จะสลายส่วนนอกออก เผยให้เห็นเมล็ดด้านใน เรานำมาทานได้ หรือจะสกัดเป็นน้ำมันบำรุงผมก็ได้เช่นกัน
ราคาต่อต้นโดยประมาณ
ราคาของต้นหูกวางจะขึ้นอยู่กับอายุของต้นกล้า ยิ่งโตมากเท่าไรยิ่งมีราคาสูงขึ้นเท่านั้น ราคาเริ่มต้นที่ประมาณ 50 บาท
