ลักษณะทรงพุ่ม: สูงอยู่ที่ระหว่าง 2-4 เมตร เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก ทรงพุ่มดอกอัดแน่นทึบ มีดอกหลากสี มีใบหลายแบบ
แสงแดด: ชอบแดดมาก ๆ ปลูกกลางแจ้งมีผลต่อการออกดอกดิน: ชอบดินร่วนซุย หรือดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ำได้ดี
น้ำ: ทนแล้งได้ดีมาก การให้น้ำควรให้ 2-3 วันต่อครั้ง
ปุ๋ย: ใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก ประมาณ 5-6 ครั้งต่อปี
อัตราการเจริญเติบโต: โตค่อนข้างช้า 1 ปีสูงได้แค่ 30-40 ซม. หรืออาจสูงได้ช้ากว่านั้น
ข้อดี: เป็นไม้พุ่มที่มีดอกสีสันสวยงาม ออกดอกได้ตลอดทั้งปี ปลูกง่าย ไม่ค่อยมีโรคหรือศัตรูพืชมารบกวน
ข้อเสีย: เป็นต้นไม้ที่ไม่ทนต่อน้ำท่วมขังเลย ถ้าน้ำท่วมขังรากจะเน่าตาย
ระยะในการปลูกในดิน:
ระยะปลูกในประถาง:
ถุง 8 นิ้ว กระถางยาว 1 ม. กว้าง 40 ซม. ใช้ 4 ต้น (ตามภาพตัวอย่าง)
ถุง 10 นิ้ว กระถางยาว 1 ม. กว้าง 40 ซม. ใช้ 3 ต้น
ราคา:
– เข็มแดงถุงขนาด 8 นิ้ว ใช้ทำรั้วราคาเมตรละ 240 บาท (ตามรูปภาพยาวประมาณ 5 เมตร)
– กระถางปูนเปลือยขนาด 40×100 พร้อมดินปลูก ราคาเมตรละ 750 บาท (หากปลูกลงดินไม่ต้องนำไปคำนวณ)
– หากต้องการใช้บริการสวนในการปลูกลงดิน ราคาเมตรละ 150 บาท
ความเชื่อเกี่ยวกับต้นเข็ม
ด้วยความเชื่อของคนไทยโบราณสมัยก่อนมีความเชื่อว่าหากบ้านไหนที่ปลูกต้นเข็มจะทำให้คนในบ้านมีความเฉลียวฉลาดเพราะเรามักจะเปรียบเทียบดอกเข็มเป็นเหมือนเข็มที่มีความแหลมคมเหมือนคนที่มีปัญญาเฉียบแหลม และด้วยความหมายนี้คนไทยจึงได้นำต้นดอกเข็มไปเป็นดอกไม้ประดับในพานไหว้ครูในพิธีไหว้ครูเพื่อสื่อความหมายของคำว่านักปราชญ์ ที่แสดงออกมาถึงความเฉลียวฉลาด และยังนิยมมาประกอบพิธีมงคล บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อเสริมความเป็นมงคลให้กับตัวเอง
นิยมปลูกในบริเวณไหนของบ้าน
เป็นต้นไม้ที่มีขนาดเล็ก เป็นพรรณไม้ยืนพุ่มลำต้นสูงประมาณ 3-5 ฟุต การเลือกบริเวณที่ปลูกต้นดอกเข็มนั้น หากจะทำการปลูกเพื่อที่จะเสริมความเป็นสิริมงคลแก่คนในบ้านและผู้อาศัยควรจะปลูกต้นเข็มไว้ในทิศทางตะวันออก จะช่วยในการเสริมดวงได้ดีมากและจะให้ดีมากขึ้นยังมีความเชื่ออีกว่าหากต้องปลูกต้นที่มีดอกไม้สีสวยงาม ควรนำมาปลูกในวันพุธเพราะจะช่วยเสริมความเป็นสิริมงคลมากยิ่งขึ้น แต่ถ้าหากปลูกเพื่อความสวยงามคนส่วนใหญ่จะนิยมปลูกกันภายในบ้านหรือตามแนวรั้วเพื่อความสวยงาม
ลักษณะและส่วนประกอบของต้นเข็ม
ต้น
เป็นพรรณไม้พุ่มขนาดเล็ก ลำต้นสูงประมาณ3-5ฟุต จะแตกกิ่งสาขาออกเป็นพุ่ม
ใบ
ใบของดอกเข็มมีขนาดแข็งและเล็กมีลักษณะเป็นมนรีปลายใบมีความแหลม
ดอก
จะออกดอกเป็นช่อใหญ่จะออกตรงบริเวณส่วนกลางของยอดต้นแต่ละช่อจะประกอบด้วยดอกขนาดเล็กเป็นหลอดตรงปลาย มีกลีบอยู่ 4-5กรีบ ลักษณะสีของดอกจะมีความแตกต่างกันไป
ฝักหรือผล
เป็นผลกลมสีเขียวเมื่อแก่จะเป็นสีดำ มีรสชาติหวาน
สายพันธุ์ของต้นเข็ม
ต้นเข็มมีหลายชนิด จะมีลักษณะแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ และจะมีจุดเด่งลักษณะที่แตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ จุดเด่นที่เห็นได้ง่ายคือสีที่แตกต่างกันของดอกเข็ม ซึ่งจะมีสายพันธุ์ต่างๆดังนี้
ต้นเข็มเศรษฐี เป็นต้นที่นิยมปลูกเพราะเป็นดอกเป็นสีแดงสด ลักษณะเป็นช่อ มีกลีบดอกอยู่ 4กลีบ มีสีแดงไปตลอดจนถึงก้าน ปลายดอกมี 5กลีบ ลำต้นมีขนาดกลาง สูง 2-4 เมตร ปลูกดีในดินร่วน ชอบแสงแดดมาก
ต้นเข็มสีชมพู ต้นเข็มสีชมพูหรือชื่อเรียกอีกชื่อคือเข็มพิษณุโลก พุ่มดอกเป็นพุ่มขนาดเล็ก ดอกไม้อัดทึบ ตัวดอกมีสีชมพู ออกดอกเป็นดอกเล็ก ออกดอกได้ตลอดทั้งปี มีดอกจำนวนมากในช่อทำให้เป็นพันธุ์ที่นิยมปลูกมากเช่นกัน
ต้นเข็มขาว ดอกต้นเข็มขาวนั่นมีความพิเศษกว่าต้นดอกอื่นตรงที่มีความหอมมากเป็นพิเศษ ลักษณะดแกจะเป็นสีเขียวอ่อนโตมาจะแผ่ดอกออกเป็นสีขาว ดอกมี 4 กลีบมีเกสรแทรกอยู่ตรงกลาง ดอกออกเป็นพุ่มไม้ขนาดกลาง โตเต็มที่ความสูงจะอยู่ที่ 2 เมตรโดยประมาณ
ต้นเข็มแดง เป็นพุ่มไม่ที่มีขนาดเล็กถึงปานกลาง ออกดอกเป็นพุ่มมีขนาดใหญ่ที่อัดแน่นไปด้วยกรีบดอกย่อยที่มีสีแดง กลับดอกเวลาเบ่งบานจะแผ่กลีบออกมา 4-6 แฉก มีเกสรเป็นสีเหลืองข้างกลีบประมาณ 4 อัน ส่วนใบจะเป็นใบเลี้ยงเดี่ยว ปลายมีลักษณะแหลม ในมีความหนาและแข็ง จัดเป็นพันธ์ที่นิยมปลูกตามบ้าน และนำไปใช้ในการประกอบพิธีศักดิ์สิทธิ์ เช่นการไหว้ครู ไหว้พระเป็นต้น
ต้นเข็มชมพูนุช นดอกเข็มชมพูนุชจะมีลักษณะที่แตกต่างจากดอกเข็มทั่วไป เพราะเป็นพันธุ์ไม้ที่มาจากพื้นเมืองของแม็กซีโก ขนาดของพุ่มดอก และกลีบของดอกจะเป็นสีชมพูอมม่วง กลีบดอกจะมีความหนาเป็นพิเศษ มีลักษณะกลมมน เมื่อดอกโตจะมีการบานออกมาและโค้งงอตามแรงโน้มถ่วง ใบจะมีลักษณะที่แหลมยาว ก้านดอกก็จะมีความสูง ส่งกลิ่นหอมอ่อนๆช่วงเย็น
ต้นเข็มโบว์ เป็นพันธ์ไม้ที่เป็นพุ่มมีขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ลักษณะเด่ยจะอยู่ที่ใบนั้นมีรูปร่างสวยงามคล้ายโบว์ ช่อดอกจะเป็นพุ่มหนา ดอกไม้จะเป็นสีแดง หากบานจะแผ่ดอกออกมา 4-6 กลีบ ข้างๆจะมีเกสรสีเหลืองขึ้นแทรกแซม
ต้นเข็มปัตตาเวีย เป็นพันธุ์ดอกเข็มที่ออกดอกมีลักษณะเป็นช่อกระจุกตามซอกใบ สีดอกมีหลากหลายสี ทั้งสีแดง ชมพู ม่วง ดอกเข็มพันธ์นี้จัดเป็นดอกพุ่มเล็ก ทรงสูงและโปร่ง ความสูงประมาณ 1.5-2เมตร ลำต้นเป็นสีนำตาล ใบมีความยาว กว้าง 4-6 เซนติเมตร
ต้นเข็มอินเดีย เป็นดอกเข็มสายพันธุ์ใหม่ มีลักษณธเป็นต้นเข็มที่เป็นพุ่มเตี้ย ใบมีลักษณะคล้ายกับในโหระพา เป็นสีเขียวสด ดอกมีหลากหลายสี มั้ง ขาว แดง ชมพู ออกดอกตามบริเวณยอดต้น มี 5 กลีบ มีฐานดอกเชื่อมกันเรื่อยมาจนถึงปลายในเป็นสีม่วง ออกดอกสลับสีกันบ้าง
วิธีการปลูกต้นดอกเข็ม
วิธีปลูกต้นเข็มสามารถปลูกได้ 2 วิธี
- 1การปลูกในกระถางเพื่อใช้ประดับภายนอกอาคาร ควรจะใช้กระถางที่มีความสูงเป็นอย่างน้อย 8-12 นิ้วเผื่อกิ่งก้านดอกเข็มจะแผ่ออกแล้วใช้ดินร่วนผสมกับดินปลูก ในอัตราส่วน 1:1:1 และต้องเปลี่ยนกระถางปีละครั้งถึง 2 ครั้งหากพุ่มไม้ไม้มีการขยายขนาดออกหรือโตขึ้นและเพื่อทำการเปลี่ยนดินในการปลูกใหม่แทนดินที่เสื่อมสภาพไป
- การปลูกในแปลง ปลูกเพื่อนำมาประดับบริเวณนอกอาคาร หรือบริเวณสวน นิยมปลูกเป็นกลุ่มหรือพุ่มตามบริเวณแนวรั้วบ้าน สามารถตกแต่งกิ่งได้ตามสบายและความเหมาะสม ขนาดของหลุมที่จะนำมาปลูกอยู่ที่ 30*30*30 เซนติเมตร ปุ๋ยที่นิยมนำมาใช้ในการปลูกจะเป็นปุ๋นคอก หรือ ปุ๋ยหมักผสมเข้ากับดินร่วนในอัตรา 1:2 ของการผสมดินปลูก
วิธีการดูแลต้นดอกเข็ม
แสง ต้นดอกเข็มเป็นต้นที่ชอบแสงแดดมากควรปลูกในบริเวณที่แจ้ง หรือบริเวณที่มีแดดจัดๆ
น้ำ ปริมาณน้ำที่ต้นดอกเข็มต้องการคือต้องการน้ำในปริมาณปานกลาง เพราะต้นดอกเข็มนั้นมีความสามารถในการทนความแห้งแล้งได้ การให้น้ำควรให้ 3-5 วันต่อครั้ง
ดิน ดินที่นิยมนำมาปลูกจะเป็นดินร่วน หรือดินร่วนปนทรายที่มีความชุ่มชื้น
ปุ๋ย จะเป็นปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักก็ได้ ควรใส่ในอัตรา 0.5-1 กิโลกรัมต่อต้น และควรใส่ 5-6 ครั้งต่อปี
การขยายพันธ์ การขยายพันธ์มีมทั้งการเพาะเมล็ดและการปักชำกิ่ง วิธีที่ได้รับความนิยมมากจะเป็นการปักชำและการตอน
โรคและแมลง ต้นดอกเข็มจะไม่ค่อยพบปัญหาในเรื่องของโรคและแมลงมากวนใจเพราะเป็นต้นที่ทนทานต่อโรคและแมลงได้ดี
ประโยชน์และสรรพคุณทางยาของต้นเข็ม
ราก แก้เสมหะ เลือดกำเดาไหล บำรุงธาตุไฟ แก้ตาพิการ บรรเทาอาการบวม
ใบ ช่วยในการฆ่าพยาธิ
ดอก แก้โรคตา นำไปกราบไหว้บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์
ราคาของต้นเข็ม
ต้นเข็มราคาต่อต้นจะอยู่ตามขนาดของต้นเข็มโดยจะอยู่ที่ 10-200 บาท ต่อต้นโดยประมาณ
