ชื่อภาษาอังกฤษ Polyscias
ชื่อวิทยาศาสตร์ แตกต่างกันไปตามสายพันธุ์
วงศ์ Arallaceae
ต้นเล็บครุฑเป็นไม้พุ่มที่มีขนาดความสูงตั้งแต่ 1-3 เมตร หากเป็นพันธุ์แคระก็จะอยู่ที่ประมาณ 20-60 เซนติเมตร ในบรรดา ไม้มงคลยอดนิยม เล็บครุฑถือว่าเป็นตัวเลือกอันดับต้นๆ เลยทีเดียว เพราะขึ้นชื่อเรื่องความศักดิ์สิทธิ์ในด้านการป้องกันภัย เช่นเดียวกับพญาครุฑที่สามารถเอาชนะศัตรูผู้คิดปองร้ายได้จนหมดสิ้น แม้แต่ของต่ำอย่างพวกคุณไสยหรือสิ่งอัปมงคลใดๆ ก็ไม่อาจกล้ำกลายได้ นี่ยังไม่นับเรื่องการส่งเสริมความเจริญก้าวหน้าอีกด้วย นอกจากนี้ต้นเล็บครุฑยังเป็นพันธุ์ไม้ที่ดูแลรักษาง่าย ไม่มีปัญหาเรื่องโรคพืชและแมลง จึงเหมาะกับคนที่ต้องการไม้มงคลแต่ไม่มีเวลาดูแลมากนัก
ความเชื่อเกี่ยวกับต้นเล็บครุฑ
ตามความเชื่อของคนไทยโบราณ อะไรก็ตามที่เกี่ยวข้องกับครุฑนั้นล้วนเป็นสิ่งมงคล ต้นเล็บครุฑก็เช่นเดียวกัน เชื่อว่าหากปลูกไว้ในเขตรั้วบ้านจะช่วยป้องกันภัยอันตรายและสิ่งอัปมงคลทั้งหลายได้ ช่วยส่งเสริมให้คนในบ้านมีอำนาจวาสนาสูง มีแต่คนเคารพยำเกรง นอกจากนี้ก็ยังมีความเชื่อตามสายพันธุ์อีก เช่น เล็บครุฑทอดมันจะโดดเด่นเรื่องเสริมการงานให้เจริญรุ่งเรือง เล็บครุฑลังกาโดดเด่นเรื่องเสริมความมั่งคั่งทางการเงิน ช่วยให้เงินทองไหลมาเทมาและไม่รั่วไหลออกไป เป็นต้น
ตำแหน่งที่เหมาะสมแก่การปลูกภายในบริเวณบ้าน
เนื่องจากต้นเล็บครุฑมีหลายสายพันธุ์ จึงต้องเลือกตำแหน่งเพาะปลูกให้สอดคล้องกับขนาดลำต้นของพันธุ์ที่เลือกด้วย เราสามารถเพาะในกระถางจนต้นสูงใหญ่เกินกว่ากระถางจะรับไหวค่อยย้ายลงดินก็ได้ แบบนี้ก็จะเคลื่อนย้ายไปวางตามจุดต่างๆ ได้สะดวกกว่า สำหรับทิศที่ควรปลูกเพื่อเสริมความมงคลจะเป็นทิศตะวันตกเฉียงเหนือของตัวบ้าน แต่หากไม่สะดวกก็อนุโลมให้เป็นทิศเหนือหรือทิศตะวันตกก็ได้
ลักษณะของต้นเล็บครุฑ
- ลักษณะของลำต้น เป็นไม้พุ่มขนาดเล็กถึงขนาดกลาง เปลือกไม้เป็นสีน้ำตาลแดงไปจนถึงน้ำตาลเข้มผสมดำ มีรอยกระและรูระบายอากาศกระจายตัวอยู่ทั่วไปตามกิ่งก้าน มากหรือน้อยแล้วแต่สายพันธุ์ มีการแตกแขนงของกิ่งก้านค่อนข้างมากแต่ไม่รกรุงรัง
- ใบ เนื้อใบบาง มีสีเขียวอ่อนไปจนถึงเขียวเข้ม ขนาดใบไม่ใหญ่มากนักและต่างกันไปตามสายพันธุ์ บางชนิดมีรอยด่างขาว บางชนิดมีผิวใบเป็นมันเงา
- ดอก จะอยู่ที่ปลายยอดด้านบนสุดของลำต้น ช่อดอกใหญ่และแตกแขนงเป็นกิ่งย่อยหลายกิ่ง ดอกย่อยมีขนาดเล็กมาก กลีบดอกสั้นสีเขียวผสมขาว
- ผล ส่วนมากเป็นทรงกลมที่อยู่รวมกันเป็นกระจุก
สายพันธุ์ยอดนิยม
เราสามารถแบ่งสายพันธุ์ของต้นเล็บครุฑได้มากกว่า 100 สายพันธุ์ ซึ่งแต่ละพันธุ์จะมีรูปทรงภายนอกที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน และต่อไปนี้ก็เป็นส่วนหนึ่งของสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมมาทุกยุคทุกสมัย
- เล็บครุฑลังกา
เป็นไม้พุ่มใบใหญ่ ขนาดตั้งแต่ 2 นิ้วถึง 10 นิ้ว ลักษณะใบมีขอบโค้งแล้วยกตัวขึ้นสูง คล้ายกับชามปากกว้าง ผิวสัมผัสเป็นมันสีเขียวเข้ม สามารถนำมาใส่อาหารได้จริง
- เล็บครุฑทอดมัน
ใบเป็นสีเขียวสด ขอบใบยัก ทรงใบเรียวแหลม โคนก้านใบมีตุ่มหนามสีขาว แต่ละก้านจะมีการแตกใบจำนวนมาก ทำให้พุ่มดูหนากว่าสายพันธุ์อื่น
- เล็บครุฑด่าง
สายพันธุ์นี้ยังแยกเป็นต้นขนาดปกติและต้นแคระอีกทีหนึ่ง ลักษณะใบคล้ายกับผักชี ขอบใบมีรอยหยัก เนื้อใบบาง กลางใบเป็นสีเขียวเข้มและขอบนอกเป็นสีขาวนวล
วิธีการปลูก
เราสามารถขยายพันธุ์ต้นเล็บครุฑได้หลายวิธี ทั้งการเพาะเมล็ด ปักชำ และตอนกิ่ง แต่การปักชำและตอนกิ่งจะได้ต้นเตี้ยกว่า เริ่มต้นด้วยการนำเมล็ดพันธุ์มาแช่น้ำประมาณ 6 ชั่วโมง เพื่อให้ได้ผลดียิ่งขึ้นควรผสมน้ำตาลลงในน้ำที่แช่ด้วย จากนั้นนำเมล็ดไปปลูกในถุงเพาะชำถุงละ 1-2 เมล็ด ตั้งไว้ในที่ร่มแล้วรดน้ำวันละ 1-2 ครั้ง รอจนกว่าต้นอ่อนจะงอกและมีใบจริง 2-3 ใบก่อนค่อยย้ายลงดิน โดยขุดหลุมปลูกให้ลึกประมาณ 20-30 เซนติเมตร รองก้นหลุมด้วยดินร่วนที่คลุกกับปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักเรียบร้อยแล้ว นำต้นกล้าลงพร้อมกลบรอบโคนต้นให้เป็นเนินต่ำ คลุมโคนต้นอีกครั้งด้วยขุยมะพร้าวเพื่อรักษาความชุ่มชื้น สำหรับการปักชำและตอนกิ่ง ต้องรอให้ต้นแม่พันธุ์โตเต็มที่และมีกิ่งที่สมบูรณ์เพียงพอเสียก่อน
วิธีการดูแลรักษา
- แสง ปริมาณแสงที่ต้องการแปรผันตามสายพันธุ์ที่เลือก มีทั้งแบบที่ต้องได้รับแดดครึ่งวัน แดดรำไร และตั้งไว้ในร่ม
- น้ำ ต้องการน้ำปานกลาง ควรให้น้ำประมาณ 4-7 วันต่อครั้ง
- ดิน เติบโตได้ดีในดินร่วนปนทราย
- ปุ๋ย ใช้ปุ๋ยคอกเพื่อบำรุงดินปีละ 4-6 ครั้ง ด้วยอัตราส่วนไม่เกินต้นละ 1 กิโลกรัม
คุณประโยชน์ที่ได้จากต้นเล็บครุฑ
- ลำต้น เนื้อไม้จะมีรสฝาด ใช้ต้มน้ำดื่มเพื่อบรรเทาอาการปวดศีรษะ เป็นไข้ ดับพิษร้อน และรักษาอาการท้องร่วงได้ ส่วนแก่นไม้ใช้ฝนกับน้ำแล้วทาภายนอกเพื่อสมานแผลและลดการอักเสบ
- ใบ มีรสเผ็ดร้อนและกลิ่นหอมชัด ใช้ต้มน้ำดื่มเพื่อลดอาการวิงเวียน ปวดหัวไมเกรน และบรรเทาอาการปวดตามข้อ หรือนำใบสดมาบดละเอียดแล้วพอกตามจุดต่างๆ เพื่อรักษาผดผื่นคัน โรคผิวหนังบางชนิด รวมถึงแผลสดที่มีอาการอักเสบด้วย
- ราก ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลายจากความตึงเครียดทั้งทางร่างกายและจิตใจ ช่วยขับปัสสาวะและลดความเจ็บปวดตามข้อ
ความเข้าใจผิดของต้นเล็บครุฑ
ด้วยเหตุที่ผลของต้นพญาเล็บครุฑเป็นหนึ่งในเครื่องรางของขลังหายาก ว่ากันว่ามีคุณในด้านป้องกันอันตรายและส่งเสริมบารมีของผู้ถือครองสูงมาก จึงมีกรณีที่ผู้สนใจตามหาผลไม้มงคลนี้แล้วเกิดความสับสนจนเข้าใจผิดว่า ต้นเล็บครุฑกับต้นพญาเล็บครุฑนั้นเป็นต้นเดียวกัน เลยคิดว่าซื้อมาปลูกทั้งต้นเพื่อรอให้มันออกผลดีกว่า ทั้งที่ความจริงพันธุ์ไม้ 2 ชนิดนี้แตกต่างกันทั้งลักษณะลำต้น การดูแล และเป็นพันธุ์ไม้คนละวงศ์กันด้วย ดังนั้นจึงควรตรวจสอบพันธุ์ไม้ให้ตรงกับความต้องการที่แท้จริงก่อนซื้อทุกครั้ง จะได้ไม่รู้สึกเสียดายเงินในภายหลัง
