ความเชื่อเกี่ยวกับต้นไม้
ดอกบานไม่รู้โรย จัดเป็นดอกไม้ที่มีชื่อเป็นสิริมงคลนามอยู่แล้วว่า “บานไม่รู้โรย” คนไทยสมัยโบราณจึงมีความเชื่อว่าจะช่วยเสริมด้านความรักของผู้อยู่อาศัยและคู่รักให้ผูกพันมั่นคงต่อกัน
ควรปลูกบริเวณใดของบ้าน
ในการปลูกกับต้นบานไม่รู้โรยไว้ในบ้าน หรือตามแนวรั้ว จะให้มงคลในด้านความมั่นคงยั่งยืนในรัก ปราศจากความโรยราผันแปรตลอดไปรายล้อมรั้วบ้านหรือสถานที่ต่างๆ
ส่วนประกอบของต้นไม้
ลำต้น
เป็นประเภทพันธุ์ไม้ล้มลุก มีความสูงประมาณ 15-60 เซนติเมตร โดยลักษณะของลำต้นจะตั้งตรงหรือโคนต้นอาจจะเอนราบกับดิน ที่ข้อของต้นจะพอกออกเล็กน้อย และเกิดรากตามข้อ ลำต้นมักจะมีข้อสีแดงหรือบางต้นมีสีเขียว กิ่งอ่อน ๆ มีขนอยู่ทั่วไป
ใบ
ใบของบานไม่รู้โรยเป็นประเภทใบเดี่ยว ซึ่งจะออกตรงข้ามออกเป็นคู่ มีรูร่างลักษณะคล้ายรูปใบหอกหรือรูปขอบขนานหรือ รูปขอบขนานแกมรูปรี บริเวณปลายใบจะมีลักษณะแหลม ส่วนโคนใบจะโค้งมน ขอบใบเรียบ แต่จะมีคลื่นหยักเพียงเล็กน้อย บนใบจะมีขนขนาดเล็ก จำนวนมากทั้งสองด้าน ใบคู่ยอดที่ติดกับดอกจะไม่มีก้าน
ดอก
ดอกบานไม่รู้โรย เชื่อว่าหลายๆคนก็เคยได้เห็นกันมาแล้ว ซึ่งดอกจะออกเป็นกลุ่มเป็นกระจุกกลมๆ ประกอบด้วยดอกเล็กๆจำนวนมาก ดอกจะออกอยู่บนก้านช่อดอก ออกเดี่ยว ๆ หรือ บางครั้งก็ออกเป็นกลุ่ม 2-4 กระจุก ดอกจะมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1.75-2.25 เซนติเมตร ดอกบานไม่รู้โรยมีจำนวน 3 สี คือ สีขาว สีชมพู และสีม่วงแดงเข้ม จะออกดอกตามซอกใบใกล้ยอด แต่ละดอกมีใบประดับ 2 ใบ มีกลีบรวม จำนวน 5 กลีบ ซึ่งดอกบ้านไม่รู้โรยจะออกดอกตลอดปี
ผล
มีรูปร่างลักษณะรูปไข่แกมขอบขนาน มีเปลือกที่บาง ซึ่งแต่ละผลมีขนาดเล็ก มีความยาวเพียง 2-5 มิลลิเมตร เมล็ดแบน สีน้ำตาล เป็นมัน
สายพันธุ์
มีหลายสายพันธุ์ด้วยกัน อาทิเช่น พันธุ์ Tall Mixture เป็นต้นที่เป็นพันธุ์สูงมากมีสองสีด้วยกัน คือ สีขาว และสีแดงอมม่วง พันธุ์ Buddy เป็นต้นไม้ที่เป็นพันธุ์ที่สูงเพียงแค่ 9 นิ้ว เหมาะที่จะปลูกเป็นกลุ่มก้อนเพื่อประดับอาคารสถานที่หรือ ปลูกเป็นไม้คลุมดิน
วิธีการปลูก
ต้นบานไม่รู้โรย จะสามารถขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด ซึ่งเป็นวิธีที่นิยมที่สุดในขณะนี้ โดยเมล็ดจะใช้ระยะเวลาในการงอก 7-10 วัน ให้นำเมล็ดที่มีเปลือกหุ้มหนา ดังนั้นก่อนเพาะควรแช่น้ำประมาณ 3-4 ชั่วโมง เพื่อให้เปลือกหุ้มเมล็ดดูดน้ำจนชุ่มเสียก่อน จากนั้นกระถางที่มีเถ้าแกลบผสมทรายอัตราส่วน 4 : 1 แล้วลงเมล็ดลงไป รอให้มีต้นกล้างอกออกมาประมาณ 1-2 คู่ ก็สามารถย้ายลงแปลงปลูกได้เลย สำหรับแปลงที่ใช้สำหรับปลูกต้นบานไม่รู้โรย นิยม 40 x 40 เซนติเมตร ต่อ 1 ต้น
วิธีการดูแล
แสงต้นบานไม่รู้โรยเป็นต้นไม้ที่ชื่นชอบแสงแดด ทำให้ควรปลูกในพื้นที่ที่โดนแดดจัดหรือโดนแสงแดดได้ตลอดเวลาจะยิ่งดี
น้ำ
ต้นบานไม่รู้โรยสามารถทนสภาพแวดล้อมแบบแล้งได้ดีกว่า แฉะ จึงไม่จำเป็นต้องรดน้ำทุกวันจนน้ำขัง จะทำให้เน่าตายได้
ดิน
ด้วยต้นบานไม่รู้โรย เป็นต้นไม้ที่สามารถทนต่อสภาพแวดล้อมต่างๆได้อย่างดี จึงดินที่ใช้ปลูกจะเป็นดินชนิดใดก็ได้
ปุ๋ย
ต้นไม้บานไม่รู้โรย นิยมใส่เป็นปุ๋ยคอก หรือสามารถใส่เป็นปุ๋ยผสมลงไปในดินก่อน ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 ใส่ประมาณ 10 กรัม/ต้น จำนวนเดือนละครั้ง
ประโยชน์หรือสรรพคุณอื่นๆ
- ส่วนของดอกบานไม่รู้โรยแบบสด สามารถใช้แก้หอบหืด บิดมูก โดยใช้ดอกสด 15-20 ดอก ล้างให้สะอาดต้มในน้ำเดือด 1 ลิตร เคี่ยวให้เหลือครึ่งหนึ่ง แล้วกรองเอาน้ำดื่มครั้งละ 1 แก้ว หรือ 200 ซีซี
- ส่วนของลำต้นในดอกบานไม่รู้โรยสีขาว สามารถใช้ขับปัสสาวะ นิ่ว แก้โรคหนองใน โดยใช้ต้นสดชนิดดอกสีขาวทั้งต้น 100 กรัม ล้างให้สะอาดต้มในน้ำเดือด 1 ลิตร นานประมาณ 10-15 นาที กรองเอาน้ำดื่ม วันละ 3 เวลาก่อนอาหาร
- ร้อยเป็นพวงมาลัยทำเป็นดอกไม้ประดิษฐ์หรือร้อยเป็นอุบะประดับในงานต่างๆ หรือจัดเป็นพานพุ่มสำหรับบูชาพระ
- ลูกเลี้ยงและแต่งทรงพุ่มได้ง่าย ซึ่งจะนิยมนำมาปลูกประดับตามบ้านเรือน ตามสวนสาธารณะ และริมทางเดิน ริมถนน หรือใช้ปลูกตามอาคารสถานที่ต่างๆ
- ดอกและต้นมีรสหวาน ขื่น ชุ่ม เป็นยาสุขุม ออกฤทธิ์ต่อปอดและตับ ใช้เป็นยาแก้ตับร้อนหรือธาตุไฟเข้าตับ ช่วยแก้ตาเจ็บ ตามัว อันเนื่องจากธาตุไฟเข้าตับ
- ใช้แก้เด็กตัวร้อนตาเจ็บ ด้วยการใช้ดอกสดประมาณ 10-14 ดอกนำมาต้มกับน้ำรับประทาน หรือใช้ผสมกับฟักเชื่อมแห้ง นำมาต้มกับน้ำรับประทานเป็นยา
- ใช้เป็นยาสมุนไพรแล้ว ชาวเกาะมอลัคคัสในหมู่เกาะชวายังใช้บานไม่รู้โรยมารับประทานเป็นอาหารจำพวกผักชนิดหนึ่งอีกด้วย
ราคาต่อต้นโดยประมาณ
ในสำหรับการขายเมล็ดพันธุ์ของต้นบานไม่รู้โรยนั้น มีหลายราคาตามสายพันธุ์ด้วยกัน เช่น 20 เมล็ด ราคา 30 บาท เมล็ดพันธุ์นำเข้ามาจากประเทศอังกฤษ หรือพันธุ์ไทยจะอยู่ที่ 20 เมล็ด ราคา 20-50 บาท เป็นต้น ส่วนต้นที่กำลังเจริญเติบโตก็จะขายในอีกราคาหนึ่ง เช่น ต้นสำหรับปลูกจำนวน 20 ต้น ราคา 350-500 บาท
