หากกล่าวถึงพืชสวนครัวที่นำมาประกอบอาหารโดยให้รสชาติเปรี้ยว คงหนีไม่พ้นมะนาว อีกหนึ่งพืชสวนครัวที่มีคู่ทุกครัวเรือนของไทย ซึ่งมะนาวนั้นยังนับว่าเป็นพืชที่มีสรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะอีกด้วย เพราะอัดแน่นไปด้วยสรรพคุณต่างๆมากมายที่หลายคนอาจจะยังไม่ทราบ ดังนั้นบทความนี้จะพาทุกคนไปรู้จักกับมะนาวให้มากขึ้น
คติความเชื่อของคนไทยกับมะนาว
เชื่อว่าหลายคนต้องคุ้นเคยกับมะนาวเป็นอย่างดี และยังมีหลักฐานที่สำคัญว่ามะนาวนั้นอยู่คู่กับครัวของคนไทยมาอย่างเนิ่นนาน เพราะมะนาวนั้นเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดจากเมืองที่อยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยแรกเริ่มนั้นผู้คนต่างนำมะนาวมาเพื่อประกอบอาหารเนื่องจากมีรสชาติเปรี้ยว
ต่อมาคนไทยยังสมัยก่อนยังมีความเชื่อว่าหากบ้านใดมีการปลูกมะนาวไว้จะทำให้บ้านนั้นมีความสุขสวัสดี นอกจากนี้บางตำราความเชื่อของคนไทยในสมัยก่อนยังเชื่อว่า ก่อนเดินทางไปยังป่าละเมาะที่มีความรกชัดนั้นควรพกมะนาวติดตัวไว้ด้วย เพื่อใช้ป้ายจมูกกระบือ หรือวัว เพื่อช่วยในการดับกลิ่นเสือ เนื่องจากเวลาวัวหรือกระบือ เวลาได้กลิ่นสาบเสือ มักจะไม่ยอมเดินต่อนั่นเอง
บริเวณไหนของบ้าน ที่เหมาะกับการปลูกต้นมะนาว
สำหรับการปลูกต้นมะนาวภายในรั้วรอบบริเวณบ้านนั้น ควรปลูกต้นมะนาวไว้ทางทิศตะวันตกของบ้าน ซึ่งตามความเชื่อแล้วนั้น จะเป็นทิศที่ช่วยให้ผู้ที่อาศัยอยู่ในบ้านนั้นอยู่ดีมีความสุขสวัสดีตลอดไป
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของมะนาว
ลักษณะลำต้นของต้นมะนาว
ลักษณะลำต้นของต้นมะนาวนั้นจะเป็นไม้พุ่ม มีลักษณะเป็นพุ่มหรือพันธุ์ไม้ยืนต้นขนาดเล็กมีความสูงตั้งแต่ 0.5-5 เมตร ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ของมะนาวที่ปลูก
ลักษณะใบของมะนาว
ใบของมะนาวนั้นมีความกว้างอยู่ที่ประมาณ 3-9 เซนติเมตร และมีความยาวอยู่ที่ประมาณ 4-8 เซนติเมตร ก้านของใบนั้นสั้น ใบมะนาวจะมีรูปร่างกลมรี ขอบของใบหยักเล็กน้อย ปลายและโคนจะมีความมน
ลักษณะของดอกมะนาว
ดอกของมะนาวจะมีขนาดเล็ก สีขาวอมเหลือง มีกลิ่นหอมอ่อนๆ
ลักษณะของผลมะนาว
ผลของมะนาวนั้นจะมีทรกลม เปลืองบางผิวเรียบ มัน สีเขียวเข้ม ตัวเปลือกของผลมะนาวมีน้ำมันเคลือบอยู่ให้กลิ่นหอม รสขม เนื้อภายในมีน้ำมาก ให้รสชาติเปรี้ยว
วิธีการปลูกและดูแลรักษาต้นมะนาว
ดิน
ดินที่เหมาะสมกับการปลูกมะนาวนั้นต้องเป็นดินร่วนซุย มีคุณสมบัติในการระบายน้ำได้ดี
น้ำ
มะนาวเป็นพืชที่ชอบน้ำมาก ดังนั้นควรปลูกในช่วงฤดูฝนของประเทศไทยนั่นเอง เมื่อปลูกช่วงแรกควรรดน้ำทุกวัน
แสงแดด
ในช่วงแรกของการปลูกมะนาวนั้นไม่ควรให้ต้นมะนาวโดนแดดมาก
การให้ปุ๋ย
สำหรับการให้ปุ๋ยแก่ต้นมะนาวนั้น ควรเลือกใช้เป็นสูตร 12-24-12 ในช่วงแรกเพื่อสร้างตาของดอกมะนาวก่อน เมื่อต้นมะนาวออกผลแล้วค่อยเปลี่ยนมาใช้ปุ๋ยสูตร 15-15-15 เพื่อบำรุงดูแลตัวผลมะนาว
สายพันธุ์ของมะนาวที่พบมากในประเทศไทย
สำหรับสายพันธุ์ของมะนาวที่สามารถพบได้บ่อยในประเทศไทยนั้น มีอยู่ด้วยกัน 4 สายพันธุ์ ได้แก่
- มะนาวแป้น ลักษณะเด่นของมะนาวแป้นนั้นจะมีผลที่ขนาดค่อนข้างใหญ่ ลักษณะกลมแป้น เปลือกบางมีน้ำมาก นิยมนำมาประกอบอาหารและบริโภคมากที่สุด
- มะนาวไข่ ผลกลม หัวและท้ายยาว มีสีอ่อนคล้ายกับไข่เป็ด เปลือกบาง ขนาดของผลอยู่ที่ประมาณ 2-3 เซนติเมตร
- มะนาวทราย เป็นมะนาวที่นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ เพราะลักษณะทรงพุ่มนั้นสวยกว่าพันธุ์อื่นๆ ตัวผลของมะนาวทรายไม่นิยมนำมารับประทาน เพราะมีรสชาติขมเจือปน
- มะนาวหนัง มีลักษณะผลอ่อนกลมหัวท้ายแหลม เมื่อโตเต็มที่จะมีลักษณะค่อนข้างยาว เมื่อเทียบกับสายพันธุ์อื่นๆ
คุณประโยชน์และสรรพคุณของมะนาว
หากพูดถึงสรรพคุณและคุณประโยชน์ของมะนาวแล้วนั้น ต้องบอกเลยว่ามีเยอะมาก เพราะมะนาวนั้นอุดมไปด้วยวิตามินซีที่สูง ซึ่งสามารถช่วยป้องกันและบรรเทาอาการเจ็บป่วยต่างๆได้ดีมาก ดังนี้
- ช่วยบรรเทาอาการไข้ อาการตาแดง และอาการลมเงียบ
- เปลือกของมะนาวที่ให้รสขม สามารถช่วยรักษาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ หรืออาการจุกเสียดได้ เพราะมีคุณสมบัติในการขับลม เพียงนำเอาเปลือกของผลมะนาวสดประมาณครึ่งผลมาทุบเล็กน้อยพอให้น้ำมันออก แล้วนำมาชงกับน้ำร้อนดื่มเพื่อแก้อาการ ท้องอืด ท้องเฟ้อ
- หามีอาการหัวโน เนื่องจากอุบัติเหตุต่าง ๆให้นำผลมะนาวมาคั้นเพื่อเอาน้ำมะนาวมาผสมกับดินสอพอง แล้วทาบริเวณที่โนหรือปูดออกมา จะช่วยให้บริเวณนั้นเย็นและยุบลงได้เร็วขึ้น
- น้ำมะนาวสามารถช่วยรักษาอาการไอ และขับเสมหะได้ โดยคั้นน้ำมะนาวมาผสมเกลือเล็กน้อย ใช้จิบบ่อยๆตามความต้องการ
- นอกจากนี้น้ำมะนาวยังสามารถช่วยรักษาโรคเลือดออกตามไรฟันได้ เนื่องจากมีวิตามินซีสูงมาก
ราคาของต้นมะนาวตามท้องตลาด
สำหรับราคาของต้นมะนาวตามท้องตลาดนั้น จะอยู่ที่ราคาต้นละ 30 บาท สำหรับมะนาวแป้น เนื่องจากเป็นพันธุ์นิยมปลูกมากที่สุด เพราะผลมะนาวนั้นให้รสชาติเปรี้ยวกำลังดี เหมาะแก่การนำมารับประทานหรือประกอบอาหารต่างๆได้
