อินทนิล
อินทนิลเป็นต้นไม้ที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ นิยมปลูกไว้เพื่อขายเนื้อไม้ หรือเพื่อประดับตกแต่งสวน และริมข้างทาง ให้ดูสวยงาม สร้างร่มเงาทำให้เกิดความร่มเย็น ต้นอินทนิลเป็นไม้ยืนต้นที่สามารถพบได้ทั่วไปในป่าเบญจพรรณ และป่าดงดิบ โดยเฉพาะที่บริเวรริมฝั่งแม่น้ำลำธาร อีกทั้งยังเป็นไม้ประจำจังหวัดระนองและจังหวัดสกลนคร โดยอินทนิล หมายถึง ต้นไม้ชนิดหนึ่งที่ ได้รับฉยานามว่าเป็นราชินีดอกไม้ และในวันนี้เราจะพาทุกคนมาทำความรู้จักกับต้นอินทนลกันให้มากขึ้น
ข้อมูลทั่วไปของต้นอินทนิล
- ชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ Lagerstroemia speciosa (L.) Pers.
- ชื่อภาษาอังกฤษ คือ Queen’s flower
- ชื่อวงศ์ LYTHRACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของต้นอินทนิล
ต้น
อินทนิลจัดเป็นไม้ยืนต้นที่มีขนาดกลางไปจนถึงขนาดใหญ่ โดยมีความสูงประมาณ 5-20 เมตร ลำต้นเล็ก มักคดงอ แต่เมื่อต้นเจริญเติบโตเต็มที่ ลำต้นจะตั้งตรงเปลา อีกทั้งยังเป็นไม้ผลัดใบ แต่ผลิใบใหม่เร็วมาก กิ่งก้านสาขาจะแตกออกจากต้นสูงเหนือจากพื้นดินไม่มากนัก มีเรือนยอดแผ่กว้างคล้ายรูปร่ม ผิวของเปลือกลำต้นมักมีรอยด่าง ลำต้นมีสีเทาหรือสีน้ำตาลอ่อน เปลือกแตกเป็นร่องหรือมีรอยแผลเป็น และมีความหนาประมาณ 1 เซนติเมตร
ใบ
ต้นอินทนิลมีลักษณะเป็นใบเดี่ยว ออกตรงกันข้ามหรือเยื้องกันเพียงเล็กน้อย โดยใบจะมีรูปทรงรีหรือขอบขนาน แกมรูปหอก มีความยาวประมาณ 10-25 เซนติเมตร และกว้างประมาณ 5-10 เซนติเมตร ใบมีสีเขียว โคนใบมน ปลายใบเรียวมีติ่งแหลม เนื้อใบค่อนข้างหนา เกลี้ยงเป็นมัน ขอบใบเรียบมีคลื่นเล็กน้อย ก้านใบยาวประมาณ 1 เซนติเมตร
ดอก
ต้นอินทนิลมีลักษณะการออกดอกเป็นช่อ ดอกมีขนาดใหญ่และมีหลายสี เช่น สีม่วง สีชมพู หรือสีม่วงอมชมพู โดยจะออกดอกที่บริเวณปลายกิ่งหรือตามง่ามใบ ด้านบนสุดของดอกตูมจะมีตุ่มเล็กๆ ตั้งตรงกลาง กลีบฐานดอกติดกันเป็นรูปถ้วยหรือรูปกรวยหงาย มีขนสั้นๆ ปกคลุมอยู่ประปราย กลีบดอกบางคล้ายรูปช้อน โคนกลีบเป็นก้านเรียว ผิวกลีบเป็นคลื่นเล็กน้อย เมื่อดอกบานเต็มที่จะมีความกว้างประมาณ 5 เซนติเมตร มีรังไข่กลม โดยปกติแล้วดอกจะออกก็ต่อเมื่อต้นอินทนิลมีอายุประมาณ 4-6 ปี
ผล
ผล มีลักษณะคล้ายรูปไข่หรือทรงรี ผิวเกลี้ยง ไม่มีขนขึ้นปกคลุม โดยมีความกว้างประมาณ 1-2 เซนติเมตร และยาว 2-2.5 เซนติเมตร ผลมีสีน้ำตาลแดง ผลแห้งเมื่อแตกออกจะแยกออกเป็น 6 เสี่ยง ทำให้มองเห็นเมล็ดที่อยู่ด้านใน เมล็ดเล็กๆ มีปีกเป็นครีบบาง ด้านบน
ประโยชน์ของต้นอินทนิล
- นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ใช้ตกแต่งสวนให้ดูสวยงามเพราะดอกของอินทนิลมีสีสันสวยงาม หรือปลูกริมสองข้างทางเพื่อสร้างร่มเงา ทำให้เกิดความร่มรื่น
- สามารถนำใบอ่อนของต้นอินทนิล มาตากแดด ชงเป็นชาสมุนไพร ดื่มเพื่อบำรุงสุขภาพ รักษาโรคได้หลากหลายอาการ เช่น แก้โรคเบาหวาน ลดความดัน บำรุงร่างกาย เป็นต้น ในปัจจุบันมีการนำใบอ่อนของต้นอินทนิลไปสกัดทำเป็นยาชนิดเม็ดหรือชนิดแคปซูล
- ต้นอินทนิล มีเนื้อไม้แข็งแรง ทนทาน และเหนียวในระดับปานกลาง นอกจากนั้นเนื้อไม้ยังมีสีแดง หรือสีชมพูอ่อนสวยงาม จึงนิยมนำไปใช้ประโยชน์ในด้านงานก่อสร้างต่างๆ เช่น ใช้ทำพื้น ฝ้า ตรง รอด คาน หรือไม้กั้น เป็นต้น อีกทั้งเนื้อไม้ยังสามารถนำมาแปรรูปเป็นกระดาษได้
ต้นอินทนิลน้ำและต้นอินทนิลบกแตกต่างกันอย่างไร
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ที่เราได้กล่าวไปแล้วในข้างต้นนั้นเป็นต้นอินทนิลน้ำ โดยอินทนิลจะแบ่งออกเป็น 2 สายพันธุ์ คือ อินทนิลน้ำและอินทนิลบก ความแตกต่างระหว่างอินทนิล ทั้งสองชนิดนี้ คือ อินทนิลบก จะมีดอกและผลที่ใหญ่กว่าอินทนิลน้ำ ส่วนอินทนิลน้ำใบจะกว้างและป้อมกว่า และปลายใบอินทนิลบกจะมน ส่วนปลายใบอินทนิลน้ำจะแหลมกว่า ที่สำคัญ พึงจำไว้ว่าอินทนิลน้ำมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร แต่อินทนิลบกไม่มีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร ในขณะเดียวกันอินทนิลมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันออกไปในแต่พื้นที่ เช่น จังหวังกาญจนบุรีเรียกว่า ต้นตะแบก จังหวัดปัตตานีเรียกว่า ต้นบาเอ เป็นต้น
ต้นอินทนิลกับความเชื่อของคนไทย
ต้นอินทนิลเป็นไม้มงคล ที่คนไทยสมัยก่อนมีความเชื่อว่าหากปลูกไว้จะช่วยเสริมสร้างความเป็นสิริมงคล ทำให้ชีวิตไม่ตกต่ำ ทำมาค้าขายกิจการรุ่งเรือง เงินทองไหลมาเทมา โดยอินทนิล มีความหมายว่า พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่ในสวรรค์ มีอิทธิฤทธิ์มาก ช่วยคุ้มครองศัตรูหรือภัยอันตรายทั้งปวง และเพื่อความเป็นสิริมงคลคนโบราณเชื่อว่าควรปลูกต้นอินทนิลทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ผู้ปลูกควรเกิดวันเสาร์ หรือเป็นผู้หลักผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือ จะยิ่งเป็นสิริมงคลดีนักแล
การปลูก การขยายพันธุ์ และการดูแลรักษาต้นอินทนิล
การปลูกและการขยายพันธุ์ นิยมใช้วิธีการเพาะเมล็ด สำหรับการเพาะเมล็ดต้นอินทนิลนั้นไม่ได้ยากเกิดความสามารถของเรา ต้นอินทนิลจัดอยู่ในไม้วงศ์ตะแบก การปลูกเริ่มต้นจากการเตรียมหลุม ใช้ดินทรายหรือดินร่วนซุย ผสมกับขุยมะพร้าวในอัตราส่วน 1 : 1 เมื่อหยอดเมล็ดลงในหลุมปลูกแล้ว ควรกลบดินบางๆ พรมด้วยน้ำสร้างความชุ่มชื่น หรืออาจใช้ฟางข้าวปกคลุม โดยเมล็ดจะงอกภายใน 20 วัน เมื่อผ่านไปประมาณ 4 เดือน ต้นอินทนิลจะมีกล้าสูงประมาณ 20 เซนติเมตร สามารถย้ายลงแปลงปลูกได้
ส่วนการดูแลรักษาก็ไม่ยาก เนื่องจากต้นอินทนิลสามารถทนทานต่อสภาพอากาศ ได้ดี ชอบแสงแดดจัด ควรปลูกไว้กลางแจ้ง ที่ที่มีอากาศถ่ายเท กำจัดวัชพืชด้วยแรงงานคน หรือเครื่องจักตามความเหมาะสม เมื่อต้นอินทนิลเจริญเติบโตเต็มที่จะแผ่กิ่งก้านสาขาออกมา ควรทำการตัดแต่งกิ่งตามความเหมาะสม และเพื่อให้ต้นอินทนิลมีรูปทรงสวยงาม จะต้องตัดแต่งจากบริเวณตาไม้ไปจนถึงกลางลำต้น เพื่อเปิดให้ช่องลมไหลผ่าน ไม่ควรตัดแต่งกิ่งที่ใกล้กับพื้นดินมากเกินไป และอย่าลืมที่จะตัดแต่งกิ่งที่แห้งตายออกด้วย ซึ่งอาจเป็นกิ่งเล็กๆ เพื่อความสวยงาม และเพื่อให้ต้นอินทนิลสามารถสร้างกิ่งที่สมบูรณ์ขึ้นมาทดแทน
ต้นอินทนิลน้ำ มีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร ซึ่งไม่เพียงแค่ยอดอ่อนเท่านั้นที่สามารถใช้เป็นยาสมุนไพรรักษาโรคได้ ส่วนอื่นๆ ของต้นก็สามารถนำมาใช้เป็นยาสมุนไพร รักษาโรคได้เช่นเดียวกัน ยกตัวอย่างเช่น ราก ใช้เป็นยารักษาโรคแผลในปาก หรือใช้เป็นยาสมานแผล แก่น ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ เปลือกใช้เป็นยาแก้ท้องเสีย เป็นต้น
หากใครที่ต้องการซื้อกล้าไม้ของต้นอินทนิลมาปลูกสามารถหาซื้อได้ทั่วไปจากร้านจำหน่ายขายพันธุ์ไม้ สำหรับกล้าของต้นอินทนิลที่มีความสูงประมาณ 1 เมตร จะมีราคาโดยเฉลี่ย 200-300 บาทต่อต้น ในขณะที่ลำต้นสูงประมาณ 8-6 นิ้ว ราคาอาจอยู่ที่หลักพันต้นๆ แต่หากต้นสูง 10 นิ้วขึ้นไป อาจมีราคาสูงถึงหลักหมื่นเลยทีเดียว
ต้นอินทนิล ต้นไม้ที่มีขนาดกลางไปจนถึงขนาดใหญ่ ขึ้นเชื่อว่าเป็นไม้ที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ เนื่องจากความแข็งแรงของเนื้อไม้ และความเหนียว ที่มีในระดับปานกลาง จึงทำให้สามารถนำเนื้อไม้ไปแปรรูปหรือใช้ประโยชน์ได้อย่างหากหลายเลยทีเดียว อีกทั้งต้นอินทนิลน้ำ ยังมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพรไทยสามารถรักษาโรคได้หลายอาการ อย่างไรก็ตาม การใช้ประโยชน์ในด้านยาสมุนไพรนั้น จะต้องสังเกตให้ดีกว่าเป็นต้นอินทนิลน้ำ หรือ อินทนิลบก ซึ่งต้นอินทนิลบก จะไม่มีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร และอาจนิยมปลูกไว้เพื่อประดับตกแต่งสวนให้ดูสวยงาม หรือขายเนื้อไม้เท่านั้น
ทั้งหมดนี้ คือเรื่องราวที่น่าสนใจ และข้อมูลที่มีประโยชน์ของต้นอินทนิล ต้นอินทนิลเป็นไม้มงคล ที่คนไทยสมัยโบราณเชื่อว่าหากบ้านไหนปลูกไว้เป็นต้นไม้ประจำบ้านจะช่วยเสริมสร้างความเป็นสิริมงคลให้แก่ผู้ปลูก หรือคนในครอบครัว อีกทั้งยังช่วยปกป้องคุ้มครองภัยอันตราย สิ่งชั่วร้ายต่างๆ ไม่ให้เข้ามาก้าวก่าย ช่วยค้ำจุนไม่ให้ชีวิตตกต่ำ จึงเป็นไม้มงคลอีกหนึ่งชนิด ที่คนไทยยนิยมปลูก นอกจากมีผลทางด้านความเชื่อแล้ว ต้นอินทนิลยังมีประโยชน์หลายด้าน หากมีวิธีการปลูก การขยายพันธุ์ และการดูแลรักษาที่ถูกต้อง จะช่วยให้ต้นอินทนิลสามารถเจริญเติบโตได้อย่างเต็มที่ บางคนปลูกไว้สำหรับขายกล้าพันธุ์ ก็สามารถสร้างรายได้ให้มากมายเช่นเดียวกัน
