เมื่อสภาพอากาศไม่ค่อยสดชื่น ต้นไม้ที่ให้ความร่มรื่นพร้อมกับฟอกอากาศได้ ก็เลยกลายเป็นพันธุ์ไม้ยอดนิยมตามไปด้วย หนึ่งในนั้นก็คือต้นอโศก ส่วนใหญ่เราจะเห็นตามแนวรั้วของบ้านเดี่ยว หรือโครงการบ้านจัดสรรทั่วไป ความน่าสนใจของต้นอโศกไม่ใช่แค่กันฝุ่นได้อย่างที่หลายคนเข้าใจ ดอกของมันยังหอมรันจวนใจ ได้กลิ่นเมื่อไรก็รู้สึกผ่อนคลาย แถมยังนำมาทานเพื่อช่วยบำรุงร่างกายได้อีกด้วย
ความเชื่อเกี่ยวกับไม้มงคล
แต่เดิมจะมีความเชื่อเกี่ยวกับต้นอโศกในแง่ที่ไม่ค่อยดีเท่าไร เพราะคำว่า “อโศก” เมื่อเรียกสั้นๆ ก็กลายเป็นคำพ้องเสียงกับคำว่าเศร้าโศก คนโบราณจึงเชื่อว่า หากปลูกต้นไม้ชนิดนี้เอาไว้ในรั้วบ้าน คนในครอบครัวจะต้องมีแต่ความเสียใจ คนรักต้องพลัดพลาด ของรักต้องสูญหาย แต่เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไป สไตล์การแต่งสวนแบบใหม่ๆ ได้รับความนิยมมากขึ้น ต้นอโศกก็เป็นหนึ่งในพันธุ์ไม้ที่ถูกเลือกใช้บ่อยขึ้นด้วย ทีนี้ เมื่อมันขัดแย้งกับความเชื่อเดิม จึงมีการตีความคำว่าอโศกกันใหม่ ตามหลักภาษาแล้ว คำนี้หมายถึง ไม่มีเรื่องทุกข์โศก ปราศจากความเศร้าหมอง หากนำมาปลูกในบ้าน ก็จะนำแต่เรื่องน่ายินดีมาให้ทุกคนที่อยู่อาศัยภายในเขตรั้ว จะไม่มีเรื่องใดมาทำให้จิตใจต้องหม่นหมองตลอดไป เมื่อเป็นแบบนี้คนจึงเปิดใจปลูกต้นอโศกกันอย่างแพร่หลายยิ่งขึ้น
ตำแหน่งที่เหมาะสมแก่การปลูกภายในบริเวณบ้าน
อันที่จริงไม่ได้มีเงื่อนไขเกี่ยวกับตำแหน่งที่เหมาะสมในการปลูกต้นอโศกมากนัก เนื่องจากลักษณะของต้นไม้ชนิดนี้ จะไม่แผ่กิ่งก้านออกทางด้านข้าง จึงไม่ต้องการรัศมีในการเจริญเติบโตมาก และส่วนของรากก็ยังไม่เป็นปัญหาต่อสิ่งก่อสร้างต่างๆ ด้วย สามารถปลูกชิดติดตัวบ้านได้เลย แต่จุดที่นิยมปลูกกันมากที่สุดจะเป็นตามแนวรั้ว ให้เป็นเสมือนรั้วธรรมชาติอีกชั้นหนึ่ง นอกจากจะบังสายตาของคนภายนอกแล้ว ก็ยังช่วยกันฝุ่นและควัน ไม่ไห้เข้ามาภายในเขตบ้านได้อีกด้วย
ส่วนประกอบของต้นอโศก
ลักษณะของลำต้น
เมื่อโตเต็มวัย ต้นอโศกสามารถสูงได้ถึง 20 เมตร ทรงพุ่มไม่แผ่ออกด้านข้างแต่พุ่งสูงขึ้นด้านบนคล้ายต้นสน กิ่งทั้งหมดแตกแขนงแล้วลู่ลงด้านล่าง เปลือกไม้มีสีน้ำตาลเข้มและมีรอยด่างให้เห็นตลอดลำต้น
ใบ
รูปทรงของใบเป็นแบบเรียวยาวคล้ายหอก ขอบเป็นลอนคลื่น ผิวสัมผัสเป็นมันสีเขียวจัด
ดอก
ดอกสายพันธุ์ดั้งเดิมจะมีสีเขียวอ่อน ออกรวมกันเป็นช่อหนา กลีบดอกมีรูปร่างเรียวเล็ก และมีกลิ่นหอมชัดเจน
ผล
ผลของต้นอโศกมีลักษณะเป็นฝักแบนคล้ายถั่วลันเตา ผิวนอกสีเขียวอ่อน เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและแตกออก ภายในมีเมล็ดประมาณ 2-3 เมล็ด
สายพันธุ์ยอดนิยม
ต้นอโศกสายพันธุ์ดั้งเดิมมีชื่อเรียกว่า “อโศกอินเดีย” เป็นการเรียกตามแหล่งกำเนิดสายพันธุ์ ก็คือประเทศอินเดียนั่นเอง บางที่จะคุ้นเคยกับชื่อ อโศกเซนต์คาเบรียลมากกว่า ลำต้นมีลักษณะพุ่งสูงขึ้นไปด้านบน พุ่มใบทึบหนาทรงคล้ายพีระมิด ออกดอกปีละครั้งตอนต้นฤดูร้อน และเป็นดอกที่ส่งกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์มาก อีกสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมไม่แพ้กัน คืออโศกเหลือง หรืออโศกศรียะลา ความต่างอยู่ที่สีของดอกซึ่งเป็นสีเหลืองทองสวยงาม สุดท้ายเป็นสายพันธุ์ที่พัฒนาต่อยอดจากสายพันธุ์พื้นเมืองชื่อว่า อโศกทองคำ จะให้ดอกสีเหลืองอมส้มคล้ายกับต้นพวงแสด และมีช่อดอกที่ค่อนข้างใหญ่
วิธีการปลูกต้นอโศกให้เจริญงอกงาม
เราสามารถเพาะต้นอโศกจากเมล็ดโดยตรงเลยก็ได้ แต่ไม่ค่อยนิยมเท่าไร เพราะโอกาสในการงอกมีน้อย และยังต้องใช้เวลานานมากกว่าจะออกดอกให้เห็น ทางที่ดีกว่าจึงเป็นการเพาะต้นกล้า ซึ่งมีความสูงประมาณ 1 เมตร โดยทำการขุดหลุมให้มีความลึกประมาณ 1 ส่วนใน 3 ส่วนของความสูงต้นกล้า ขยายปากหลุมให้กว้างสักหน่อย แล้วคลุกดินที่ก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอก นำต้นกล้าลงปลูกแล้วกลบดินให้เป็นเนินต่ำๆ ในช่วงแรกไม่ควรใส่ปุ๋ยอะไรเพิ่มเติมอีก เนื่องจากเรารองก้นหลุมไปแล้วเรียบร้อย ควรปล่อยไว้จนกว่าต้นกล้าจะยึดรากได้ดี ลำต้นแข็งแรงไม่โอนอ่อนง่าย จากนั้นก็รดน้ำ พรวนดิน และใส่ปุ๋ยต่อเนื่องไปตามระยะเวลาที่เหมาะสม
วิธีการดูแลรักษา
แสง
ต้องการแสงค่อนข้างมาก จึงต้องปลูกไว้กลางแจ้งที่ได้รับแดดจัดตลอดทั้งวัน
น้ำ
ควรรดน้ำอย่างสม่ำเสมอ แต่อย่ารดด้วยปริมาณมากจนดินแฉะ ความถี่ที่เหมาะสมคือวันเว้นวัน
ดิน
ต้นอโศกสามารถเติบโตได้ดีในดินเกือบทุกชนิด
ปุ๋ย
ให้ใส่ปุ๋ยคอกเพื่อบำรุงแร่ธาตุในดินประมาณ 2-3 ครั้งต่อปี หรือจะเพิ่มปุ๋ยเร่งดอกบ้างเป็นครั้งคราวก็ได้เช่นเดียวกัน
คุณประโยชน์ที่ได้จากต้นอโศก
ดอก
ตามตำรับแพทย์แผนโบราณ จะนำดอกอโศกมาใช้เป็นส่วนประกอบของยา เพื่อช่วยบรรเทาอาการไอ ขับเสมหะ และยังใช้เป็นอาหารบำรุงธาตุได้ด้วย
ใบ
เนื่องจากต้นอโศกมีพุ่มใบค่อนข้างหนา จึงช่วยกรองฝุ่นละอองได้ดี
ราก
ใช้เพื่อบำรุงโลหิต
เปลือกไม้
ใช้สำหรับเสริมความแข็งแรงให้กับเม็ดเลือด นิยมใช้ร่วมกับส่วนของรากอโศก
ราคาต่อต้นโดยประมาณ
ราคาของต้นอโศกส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ที่เลือก โดยมีราคาเริ่มต้นประมาณต้นละ 90 บาท
