ต้นแค เป็นต้นไม้ที่มีในถิ่นในแถบทวีปเอเชีย จึงไม่แปลกที่อยู่กับคนไทยมาอย่างยาวนาน คนไทยสมัยโบราณจนถึงปัจจุบันยังคงปลูกต้นแคเพื่อเป็นพืชผักสวนครัวอีกด้วย เพราะสามารถนำส่วนดอกของ “ต้นแค” มาประกอบอาหาร เช่น นำดอกแคมาลวกทานคู่น้ำพริก นำมาใส่แกงส้ม หรือนำมาผัดกับน้ำมันหอยหรือทอดให้กรอบเพื่อเป็นอาหารว่างได้อีกด้วย เพราะดอกแคนั้นมีรสหวาน และยังมีสรรพคุณทางยาอีกมากมาย ต้นแคเป็นพืชที่ปลูกง่าย ไม่ค่อยมีเงื่อนไขหรือต้องการการดูแลเป็นพิเศษ เราจึงพบเห็นต้นแคตามไหล่ทางหรือริมถนนในจังหวัดต่างๆ
สรรพคุณของต้นแค
- ยอดและดอกแค นั้นช่วยต่อต้านและยับยั้งการเกิดโรคมะเร็ง เพราะมีวิตามินที่มีฤทธิ์ในการยับยั้งการกลายพันธุ์ของเชื้อมะเร็ง
- ดอกแคช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในร่างกาย ช่วยป้องกันและแก้โรคหวัดได้
- ใบสดนำมาตำให้ละเอียดแล้วพอกในบริเวณฟกช้ำได้
- ดอกแคยังวิตามินที่ช่วยต้านอนุมูลอิสระ บรรเทาอาการผมร่วง
- เปลือกของต้นแคยังช่วยรักษาแผลในปาก เช่น ร้อนใน แผลที่ได้จากการเผลอกัดปาก โดยนำเอาเปลือกไม้ชั้นในของต้นแคมาเคี้ยวแล้วคายทิ้ง วันละ 2-3 ครั้ง อาการจะดีขึ้น
- เกสรของดอกแคมีรสขม เมื่อทานทั้งดอกจะช่วยให้เจริญอาหาร เพราะรสขมของเกสรจะช่วยล้างเมือกในช่องปากและลำคอ ทำให้รับรสอาหารได้มากขึ้น
- ดอกแคช่วยแก้อาการท้องผูก
คุณค่าทางโภชนาการของ “ดอกแค” 100 กรัม
- ให้พลังงาน 27 กิโลแคลอรี่
- คาร์โบไฮเดรต 6.5 กรัม
- โปรตีน 1.2 กรัม
- วิตามินซี 35 มิลลิกรัม
คุณค่าทางโภชนาการของ “ยอดแค” 100 กรัม
- พลังงาน 87 กิโลแคลอรี่
- เส้นใย 7.8 กรัม
- วิตามินซี 19 กรัม
- ธาตุฟอสฟอรัส 40 กรัม
ส่วนประกอบของต้นแค
ลำต้น
ต้นแคเป็นพืชยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง มีความสูงประมาณ 3-10 เมตร เป็นไม้เนื้ออ่อน มีกิ่งก้านแตกแขนงออกมามากมายไม่เป็นระเบียบ เปลือกไม้มีสีน้ำตาลปนเทา อายุยาวถึง 20 ปี หากเด็ดไปเพื่อไปประกอบอาหารบ่ายๆจะทำให้อายุสั้นลง
ใบ
ใบของต้นแค่มีลักษณะคล้ายกับขนนก ออกใบขนานเรียงกันบนกิ่ง ปลายใบมีลักษณะมน ไม่แหลม ขอบใบเรียบ สีเขียว มีความยาว 3-4 เซนติเมตร และมีความกว้าง 1-1.5 เซนติเมตร
ดอกแค
ดอกแค มี 2 สีตามสายพันธุ์คือ สีขาว และสีแดง ออกดอกตามซอกใบช่อละ 3-4 ดอก มีลักษณะคล้ายดอกถั่ว ดอกมีกลิ่นหอม กลีบเลี้ยงมีรูปทรงระฆังหรือรูปถ้วย
ผลแค
ผลแคมีลักษณะเป็นฝักกลมยาว มีความยาวประมาณ 8-15 เซนติเมตร เมื่อฝักแก่จะแตกออกเป็น 2 ซีกและมีเมล็ดอยู่ด้านใน ผลแคมีสีเขียว สามารถรับประทานได้
การขยายสายพันธุ์ต้นแค
หลักๆแล้วต้นแคนั้นจะมีเพียงแค่ 2 สายพันธุ์เท่านั้นที่พบได้ในไทย คือสายพันธุ์ที่มีดอกสีขาว และสายพันธุ์ที่มีดอกสีแดกเท่านั้น การขยายสายพันธุ์ของต้นแคนั้นขยายพันธุ์แบบใช้เมล็ด ซึ่งเกิดจากการผสมเกสรที่มีนกและแมลงเป็นผู้ช่วย ในประเทศไทยเรามีการปลูกเพื่อการค้าและการจำหน่ายในจังหวัดนครสวรรค์ สุพรรณบุรี และกรุงเทพมากที่สุด
วิธีการปลูกต้นแค
ต้นแคเป็นต้นไม้ที่ปลูกง่าย นิยมปลูกไว้เพื่อรับประทาน ปรับภูมิทัศน์ ปลูกได้ทุกที่ ทำให้เราสามารถเห็นต้นแคบริเวณริมถนนระหว่างเดินทางไปต่างจังหวัดอยู่บ่อยครั้ง และชาวบ้านแถวนั้นก็ออกมาเด็ดดอกและยอดอ่อนของต้นแคไปรับประทานและจำหน่าย ต้นแคเป็นต้นไม้ที่ปลูกง่ายอย่างที่ได้กล่าวไว้ จึงทำให้ไม่ต้องการการดูแลมากเท่าต้นไม้ชนิดอื่นๆ อาจเป็นเพราะอยู่ในตระกูลถั่วที่ปลูกง่ายเช่นกัน ต้นแคสามารถโตได้ทั้งในพื้นที่น้ำน้อย ดินชุ่มชื้น และดินเหนียว หากแต่จะเจริญเติบโตได้ดีให้ที่ที่มีดินชุ่มชื้นพอดีไม่แฉะเกินไปมากกว่า ด้วยความที่ต้นแคเป็นไม้ยืนต้นหากใครจะนะปลูกเป็นไม้ประดับจึงไม่แนะนำเป็นอย่างยิ่ง ด้วยลักษณะของกิ่งที่ไม่เป็นระเบียบเรียบร้อย หากแต่ใบขอต้นแคนั้นยังร่วงง่ายเป็นจำนวนมาก ถึงจะง่ายต่อการปลูกหรือดูแล แต่การเก็บกวาดใบก็อาจจะทำให้คุณเหนื่อยด้วยเช่นกัน อีกทั้งต้นแคยังเป็นแหล่งสะสมแบคทีเรีย จึงทำให้มีแมลงและหนอนมาอาศัยอยู่ด้วย อาจถูกแมลงเหล่านั้นรบกวนเราได้ หากปลูกไว้ใกล้บริเวณบ้านหรือใกล้กับต้มไม้ที่ปลูกไว้เพื่อหวังทานผล ในสมัยโบราณจึงนิยมปลูกต้นแคไว้บริเวณนอนรั้วบ้านเพื่อป้องกันแมลง
ราคาของต้นแค
เนื่องจากเป็นต้นไม่ที่ปลูกง่าย บ้างร้านจึงจำหน่ายเป็นเมล็ด 300 เมล็ด 100 บาท หรือถ้าเป็นต้นก็จะเป็นต้นกล้าขนาดเล็กมีหลากหลายราคาตั่ง 50 บาทถึง 150 บาทโดยประมาณ ขึ้นอยู่กับการต่อรองเจรจากับพ่อค้า แม่ค้าที่ขายต้นไม้นั้น
